تلویزیون یا پادگان؟/ جنجال اسلحه روی آنتن زنده

 به گزارش خبرنگار فرهنگی ایونا، تازه‌ترین شاهکار صدا و سیما، نمایش آموزش کار با سلاح کلاشینکف و حتی شلیک در برنامه‌های زنده تلویزیونی بود؛ آن هم در شرایطی که تصاویر منتشرشده نشان می‌داد در یکی از این برنامه‌ها، پرچم امارات نیز به عنوان هدف مورد استفاده قرار گرفته است. 

انتشار این تصاویر واکنش‌های گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی به دنبال داشت؛ بسیاری از کاربران این سوال را مطرح کردند که اساساً رسانه‌ای که نام «ملی» را یدک می‌کشد، چرا باید به جای تولید آگاهی، گفت‌وگو و آرامش، به سمت نمایش‌های شبه‌نظامی و جنگی حرکت کند؟ چرا باید مجری تلویزیون، به جای طرح سوال های واقعی مردم درباره اقتصاد، معیشت، اینترنت، بحران روانی جامعه یا آینده کشور، مقابل دوربین اسلحه به دست بگیرد و آموزش باز و بسته کردن سلاح بدهد؟

با این حال، واکنش معاون صداوسیما نه تنها از شدت انتقادها کم نکرد، بلکه نگرانی‌ها را بیشتر هم کرد. محسن برمهانی در دفاع از این رویکرد گفت: رسانه ملی در شرایط جنگی «آرایش جنگی» گرفته و آموزش سلاح می‌تواند جنبه تربیتی، فرهنگی و حتی هویتی داشته باشد.

اما دقیقاً همین جمله، شاید مهم‌ترین بخش ماجرا باشد؛ آیا رسانه ملی قرار است «آرایش جنگی» بگیرد یا «آرایش ملی»؟ وظیفه تلویزیون در روزهای پرتنش، افزایش حس امنیت روانی جامعه است یا بازتولید فضای نظامی و جنگی در خانه مردم؟

رسانه‌ای برای همه مردم یا یک قرارگاه سیاسی؟

 مسئله فقط چند اسلحه روی آنتن نیست؛ بلکه مسیری است که صداوسیما طی سال‌های اخیر در پیش گرفته است. رسانه‌ای که قرار بود نماینده تنوع جامعه ایران باشد، حالا برای بخش بزرگی از افکار عمومی تبدیل به بلندگوی یک جریان فکری خاص شده؛ رسانه‌ای که اغلب منتقدان، کارشناسان مستقل و صداهای متفاوت را حذف کرده و به جای گفت‌وگو، بیشتر به تکرار روایت‌های رسمی می‌پردازد.

در همین هفته‌های اخیر، بسیاری از مخاطبان از تکرار چهره‌های ثابت، تحلیل‌های کلیشه‌ای، برنامه‌های شعاری و محتوایی گلایه داشتند که بیش از آنکه به فهم مخاطب احترام بگذارد، سعی دارد او را صرفاً در معرض پیام‌های یک‌طرفه قرار دهد. در شرایطی که جامعه با فشارهای اقتصادی، فرسایش روانی، نگرانی از آینده و تنش‌های سیاسی روبه‌روست، انتظار افکار عمومی از رسانه ملی پرداختن به مسائل واقعی مردم است؛ نه تبدیل استودیوهای تلویزیونی به صحنه نمایش اسلحه و ادبیات جنگی.

عادی‌سازی خشونت در قاب تلویزیون

یکی از مهم‌ترین پیامدهای چنین رویکردی، عادی‌سازی خشونت در فضای عمومی است. وقتی رسانه رسمی کشور، آن هم در ساعات پربیننده، اسلحه را به بخشی از اجرای تلویزیونی تبدیل می‌کند، عملاً مرز میان اطلاع‌رسانی و نمایش نظامی را از بین می‌برد.

این اتفاق می‌تواند آثار اجتماعی مهمی داشته باشد؛ از افزایش اضطراب عمومی گرفته تا شکل‌گیری نوعی ذهنیت امنیتی در نسل نوجوان و جوان. بسیاری از کارشناسان علوم ارتباطات معتقدند رسانه در دوره بحران باید نقش تنظیم‌کننده روان جامعه را ایفا کند، نه اینکه خود به تشدیدکننده فضای التهاب تبدیل شود.

از سوی دیگر، استفاده از نمادهای نظامی علیه یک کشور منطقه‌ای مانند امارات، آن هم از تریبون رسمی ایران، می‌تواند پیامدهای سیاسی و دیپلماتیک نیز داشته باشد. در شرایطی که منطقه بیش از هر زمان دیگری به سمت تنش و بی‌ثباتی حرکت کرده، هر تصویر و هر پیام رسانه‌ای می‌تواند به بخشی از بحران تبدیل شود.

شاید مهم‌ترین آسیب این روند، عمیق‌تر شدن اختلاف میان مردم و رسانه رسمی باشد. صداوسیما سال‌هاست با بحران اعتماد عمومی روبه‌روست؛ بحرانی که در نظرسنجی‌ها، میزان مخاطب و کوچ گسترده مردم به شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های آنلاین به‌وضوح دیده می‌شود.

در چنین شرایطی، رسانه ملی به جای بازسازی اعتماد، همچنان بر همان مسیری حرکت می‌کند که فاصله‌اش با افکار عمومی را بیشتر کرده است. وقتی دغدغه مردم تورم، بیکاری، مهاجرت، آینده مبهم و فرسودگی روانی است، نمایش اسلحه روی آنتن نه تنها حس همدلی ایجاد نمی‌کند، بلکه این تصور را تقویت می‌کند که رسانه رسمی بیش از آنکه صدای جامعه باشد، درگیر نمایش‌های ایدئولوژیک و سیاسی شده است.

رسانه ملی اگر واقعاً می‌خواهد «ملی» باقی بماند، شاید بیش از هر چیز باید دوباره به مخاطبش برگردد؛ به مردمی که سال‌هاست احساس می‌کنند در قاب تلویزیون، کمتر دیده و شنیده می‌شوند.

خبرنگار : عاروان