جنجال پیامک اینترنت پرو؛ "شما تایید شده اید"/ به عصر پایان اینترنت آزاد برای همه سلام کنید

آغاز یک جنجال تازه/ "برای اینترنت پرو تایید شده‌اید"

به گزارش خبرنگار فناوری ایونا، این روزها بسیاری از کاربران همچنان با اختلال، فیلترینگ، کندی اینترنت و محدودیت دسترسی به سرویس‌های بین‌المللی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، برخی مشترکان یک اپراتور تلفن همراه پیامکی عجیب دریافت کرده‌اند: با این عنوان که «شماره تلفن همراه شما برای دریافت اینترنت پرو تایید شده است.»

در ادامه، از کاربران خواسته شده با پرداخت ۱۹ میلیون و ۸۰۰ هزار ریال به‌علاوه مالیات، اشتراک «اینترنت پرو» را فعال کنند؛ سرویسی که همراه آن ۵۰ گیگابایت هدیه نیز وعده داده شده است.

اما مسئله فقط فروش یک بسته اینترنتی گران‌قیمت نیست؛ بلکه تناقضی است که حالا در ذهن بسیاری از کاربران شکل گرفته است.

اگر اینترنت بین المللی خطر امنیتی دارد، چرا فروخته می‌شود؟

طی سال‌های اخیر، هر بار که بحث محدودیت اینترنت بین‌المللی مطرح شده، مقام‌های رسمی از «ملاحظات امنیتی»، «حفظ آرامش جامعه» یا «مقابله با تهدیدات» سخن گفته‌اند. اینترنت جهانی محدود شده، سرعت کاهش پیدا کرده و بسیاری از پلتفرم‌های بین‌المللی عملاً از دسترس خارج شده‌اند.

اما حالا کاربران می‌پرسند اگر دسترسی بهتر، سریع‌تر و پایدارتر به اینترنت می‌تواند خطر امنیتی ایجاد کند، چرا همان دسترسی در قالب یک سرویس پولی قابل فروش است؟

 این پیامک عملاً این تصور را ایجاد می‌کند که محدودیت اینترنت نه یک مسئله امنیتی عمومی، بلکه نوعی «امتیاز فروشی دیجیتال» است؛ یعنی هرکس توان مالی بیشتری داشته باشد، می‌تواند از اینترنت بهتر و احتمالاً محدودیت کمتر برخوردار شود.

اینترنت طبقاتی؛ کابوسی که حالا واقعی‌ شد

ارسال این پیامک‌ها دوباره بحث «اینترنت طبقاتی» را به مرکز توجه افکار عمومی بازگردانده است؛ ایده‌ای که مدتهاست فعالان فناوری درباره آن هشدار می‌دهند.

بر اساس این نگرانی، اینترنت در ایران به‌تدریج از یک حق عمومی به کالایی لوکس تبدیل می‌شود؛ سرویسی که کیفیت، سرعت و سطح دسترسی آن نه بر اساس حقوق شهروندی، بلکه بر اساس میزان پول پرداختی تعیین خواهد شد.

در چنین شرایطی، سوال ما این است که تفاوت اینترنت عادی با اینترنت «پرو» دقیقاً چیست؟ آیا کیفیتی که امروز میلیون‌ها نفر با اختلال و محدودیت دریافت می‌کنند، عمداً پایین نگه داشته شده تا نسخه‌ای گران‌تر به بازار عرضه شود؟

یکی از تندترین واکنش‌ها در شبکه‌های اجتماعی به همین مسئله برمی‌گردد؛ اینکه اساساً چرا باید چیزی به نام اینترنت «پرو» وجود داشته باشد؟

کاربران می‌گویند اینترنت پایدار، سریع و بدون اختلال، یک سرویس پایه و حق طبیعی هر شهروند است؛ نه محصولی ویژه برای کسانی که توان پرداخت چند میلیون تومان اضافه دارند.

در عصری که اینترنت به زیرساخت آموزش، کار، تجارت، رسانه، ارتباطات و حتی زندگی روزمره تبدیل شده، تبدیل دسترسی آزاد به اینترنت به یک کالای ویژه، به معنای عمیق‌تر شدن اختلاف اجتماعی و دیجیتال در کشور است.

 مسئله اصلی فقط سرعت اینترنت نیست؛ بلکه تغییری است که در نگاه به اینترنت شکل گرفته است. در بسیاری از کشورهای جهان، اینترنت آزاد و پایدار بخشی از حقوق پایه شهروندی محسوب می‌شود، اما در ایران حالا وضعیتی ایجاد شده که کاربران باید برای دسترسی بهتر، هزینه‌ای چندبرابری پرداخت کنند.

همین مسئله باعث شده که از مسئولان وقت سوال کنیم: «اگر قرار است اینترنت آزاد فقط برای کسانی باشد که پول بیشتری می‌دهند، پس تفاوت ما با کشورهایی مثل کره شمالی چیست؟»

ابهام درباره ماهیت واقعی «اینترنت پرو» نیز به انتقادها دامن زده است. در پیامک ارسالی توضیح دقیقی درباره تفاوت فنی این سرویس با اینترنت عادی، سطح دسترسی، سرعت واقعی یا مدت اشتراک ارائه نشده است.

حتی مشخص نیست کاربران دقیقاً در حال خرید چه چیزی هستند؛ اینترنت سریع‌تر؟ اینترنت بدون محدودیت؟ یا فقط یک بسته تبلیغاتی با نامی متفاوت؟

این سکوت باعث شده بسیاری از کاربران نسبت به پشت‌پرده چنین سرویس‌هایی بدبین‌تر شوند.

قانون چه می گوید؟

آیا اپراتورها اساساً مجاز هستند چنین سرویس‌هایی را با این مدل تبلیغ و قیمت‌گذاری عرضه کنند؟

بر اساس مقررات حوزه ارتباطات، اپراتورهای تلفن همراه مجاز به ارائه بسته‌ها و سرویس‌های متنوع اینترنتی هستند و اصل فروش بسته‌های ویژه یا خدمات با کیفیت متفاوت، به خودی خود غیرقانونی محسوب نمی‌شود؛ اما این مجوز یک شرط مهم دارد: تمام خدمات باید شفاف، دارای مجوز و مطابق پروانه فعالیت اپراتور و مصوبات سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی باشد.

اگر اپراتوری بدون اطلاع‌رسانی شفاف، سرویسی را به‌گونه‌ای تبلیغ کند که کاربران تصور کنند با پرداخت پول می‌توانند محدودیت‌های عمومی اینترنت را دور بزنند یا دسترسی متفاوتی نسبت به سایر شهروندان داشته باشند، این موضوع می‌تواند محل ورود نهادهای نظارتی و رگولاتوری باشد.

بنابراین سازمان تنظیم مقررات باید به‌صورت شفاف اعلام کند که «اینترنت پرو» دقیقاً چه تعریفی دارد، چه تفاوتی با سرویس عادی ایجاد می‌کند و آیا اساساً مجوزی برای ارائه اینترنت با سطح دسترسی متفاوت صادر شده است یا نه؟

در غیر این صورت، ادامه چنین تبلیغاتی می‌تواند این شائبه را تقویت کند که کیفیت اینترنت در ایران به‌تدریج در حال تبدیل شدن به یک خدمت طبقاتی است؛ مدلی که در آن کیفیت بهتر نه بر اساس حق عمومی، بلکه بر اساس توان مالی کاربران توزیع می‌شود.

از طرفی، طبق اصول حمایت از حقوق مصرف‌کننده، هرگونه تبلیغ خدمات دیجیتال باید شفاف، قابل فهم و بدون ایجاد برداشت گمراه‌کننده باشد. استفاده از عباراتی مانند «شما برای اینترنت پرو تایید شده‌اید» بدون توضیح دقیق معیار انتخاب کاربران و ماهیت واقعی سرویس، از نگاه برخی کارشناسان می‌تواند مصداق تبلیغات مبهم و غیرشفاف تلقی شود.

در نهایت، تمام ماجرا به یک سؤال ساده ختم می‌شود؛ سؤالی که این روزها بارها در شبکه‌های اجتماعی تکرار می‌شود: اگر اینترنت آزاد و باکیفیت حق همه مردم است، چرا باید برای دسترسی به آن پول اضافه پرداخت کرد؟ و اگر اینترنت آزاد تهدید امنیتی محسوب می‌شود، چرا همان اینترنت حالا در قالب یک سرویس ویژه فروخته می‌شود؟

خبرنگار : عاروان