حمله به بیروت، خشم ترامپ و عقب‌نشینی نتانیاهو / پشت‌پرده یک تماس جنجالی فاش شد

تماس پرتنش ترامپ و نتانیاهو

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، بر اساس گزارش آکسیوس به نقل از دو مقام آمریکایی و یک منبع مطلع، دونالد ترامپ روز دوشنبه در گفت‌وگویی تلفنی با لحنی تند و کم‌سابقه، بنیامین نتانیاهو را به دلیل تشدید تنش‌ها در لبنان مورد انتقاد شدید قرار داده است.

طبق این گزارش، ترامپ نه‌تنها از تهدید اسرائیل برای حمله به بیروت خشمگین بوده، بلکه عملیات گسترده‌تر ارتش اسرائیل در جنوب لبنان را نیز زیاده‌روی توصیف کرده است.

منابع آگاه می‌گویند: رئیس‌جمهور آمریکا در بخشی از این تماس، نتانیاهو را دیوانه خطاب کرده و با اشاره به پرونده‌های فساد مالی نخست‌وزیر اسرائیل، به او گفته است: «اگر من نبودم الان در زندان بودی.»

یکی از مقام‌های آمریکایی نیز مدعی شده ترامپ در جریان این تماس با عصبانیت فریاد زده است: «داری چه کار می‌کنی؟»

نگرانی واشنگتن از شکست مذاکرات با ایران

بر اساس این گزارش، محور اصلی عصبانیت ترامپ، نگرانی از آن بوده که تشدید درگیری‌ها در لبنان بتواند روند مذاکرات هسته‌ای میان ایران و آمریکا را به بن‌بست بکشاند.

ایران پیش‌تر هشدار داده بود که گسترش تنش‌ها از سوی اسرائیل در لبنان می‌تواند فضای مذاکرات را تخریب کند.

همزمان منابع مطلع گفته‌اند: پیش‌نویس تفاهم‌نامه‌ای که تهران و واشنگتن بر سر آن مذاکره می‌کنند، بندی درباره پایان درگیری‌ها در لبنان نیز دارد؛ مسئله‌ای که ظاهراً با مخالفت جدی نتانیاهو روبه‌رو شده است.

ترامپ ساعاتی پس از این تماس نیز در شبکه اجتماعی تروث سوشال تأکید کرد که مذاکرات با ایران «با سرعت زیادی در حال پیشرفت» است.

اختلاف تاکتیکی یا اختلاف راهبردی؟

با وجود انتشار این گزارش، هنوز مشخص نیست اختلاف میان ترامپ و نتانیاهو تا چه اندازه واقعی، عمیق و راهبردی است.

مهدی تدینی، نویسنده و پژوهشگر، در واکنش به این گزارش نوشته است؛ «من البته به این دست گزارش‌های اکسیوس با بدبینی نگاه می‌کنم. اکسیوس قبلاً هم از این دعواها تعریف کرده، اما بعدش طوری شده که با آن دعوا تناقض داشته. قسمت باورپذیر قضیه این است که نتانیاهو نخواهد بخشی از چارچوب توافق آمریکا باشه و همچنین با گسترش درگیری توافق را خراب کند. حالا گفتن اینکه در سر ترامپ دقیقا چه می‌گذرد، آسان نیست. آیا واقعاً دنبال توافق است یا الان نمی‌خواهد اوضاع از دستش خارج شود؟ اختلافش با نتانیاهو راهبردی است یا تاکتیکی؟ به نظرم جواب روشنی برای این پرسش‌ها نداریم. 

این محتمل است که ترامپ فعلاً دنبال یک توافق کلی باشد. اما خودش هم می‌داند گفتگوهای بعد آسان نیست. مذاکره‌کنندگان و تصمیم‌گیران ایرانی حق دارند در دلشان یا حتی بلند به ترامپ بگویند: "چیزی که در جنگ به دست نیاوردی، محاله با مذاکره به دست بیاری! اگر نمی‌پذیری، حاضریم باز بجنگیم!"

یا ترامپ برنامه‌ریزی مشخصی در ذهن دارد یا دارد بدون برنامه ایستگاه به ایستگاه پیش می‌رود. برای هر دو فرض نشانه‌هایی وجود داره. 

نتیجه‌گیری نهایی اینکه، بله! احتمال و امکان اختلاف بین ترامپ و نتانیاهو وجود دارد، چون برای نتانیاهو ایران مهم‌ترین مسئله‌ست، برای ترامپ یکی از چندین مسئله‌ست. نتانیاهو نیازی ندارد به هیچ‌کس جواب پس بدهد و مراعات کشور خاصی را بکند، ترامپ باید به دوجین کشور بزرگ و کوچیک جواب بدهد. درگیری با ایران خطر سیاسی برای نتانیاهو ندارد، اما برای ترامپ دارد. مشکل ترامپ با ج.ا عمدتاً مسئله هسته‌ای است و ایجاد توافقی بهتر از برجام، اما درگیری اسرائیل و جمهوری اسلامی یک جنگ ماهوی و وجودیه.»

اسرائیل عقب‌نشینی کرد؟

در بخش دیگری از گزارش آکسیوس آمده است که ترامپ در این تماس مانع اجرای طرح اسرائیل برای حمله به بیروت شده است.

یک مقام اسرائیلی نیز به این رسانه گفته که تل‌آویو فعلاً برنامه‌ای برای حمله به اهداف حزب‌الله در پایتخت لبنان ندارد، هرچند نتانیاهو در بیانیه رسمی خود تأکید کرده که «موضع اسرائیل تغییری نکرده است.»

با این حال، منابع آمریکایی مدعی‌اند در این تماس، ترامپ کاملاً دست بالا را داشته و نتانیاهو در پایان مکالمه گفته است: «باشه، باشه؛ فقط مطمئن شوید همه چیز مدیریت می‌شود.»

آینده روابط ترامپ و نتانیاهو

اگرچه برخی تحلیلگران از احتمال آغاز فاصله‌گیری میان ترامپ و نتانیاهو سخن می‌گویند، اما شواهد موجود هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی کافی نیست.

دو طرف طی ماه‌های گذشته، به‌ویژه در پرونده ایران، هماهنگی نزدیکی داشته‌اند و حتی در اوج اختلافات لفظی نیز همکاری امنیتی و راهبردی میان واشنگتن و تل‌آویو ادامه یافته است.

با این حال، به نظر می‌رسد در شرایط کنونی، ترامپ بیش از هر زمان دیگری نگران آن است که ماجراجویی‌های اسرائیل در لبنان، مسیر مذاکرات حساس با ایران را تخریب کند؛ مذاکراتی که می‌تواند یکی از مهم‌ترین دستاوردهای سیاست خارجی احتمالی او در صورت بازگشت به قدرت باشد.

اکنون باید دید آیا این اختلاف‌ها صرفاً بخشی از تاکتیک‌های مقطعی میان دو متحد سنتی است یا نشانه‌ای از اختلاف عمیق‌تر در نگاه واشنگتن و تل‌آویو نسبت به آینده منطقه و پرونده ایران؟ باید صبر کرد...

خبرنگار : عاروان