«خزانه روز قیامت» کی باز می‌شود؟

به گزارش خبرنگار فناوری ایونا، در دورترین و منجمدترین نقطه از جغرافیای قطب شمال، سازه‌ای تمام‌بتنی و مدرن در دل کوهستان ساخته شده است که بی‌سروصدا، بار سنگین حفاظت از آینده حیات و کشاورزی سیاره زمین را به دوش می‌کشد. «خزانه جهانی بذر سوالبارد» که در افکار عمومی به خزانه روز قیامت شهرت یافته، گاوصندوقی امانت‌دار است که نسخه‌های پشتیبان از تمام بذرهای گیاهی و کشاورزی جهان را در خود جای داده تا در صورت بروز آخرالزمان‌های دست‌ساز بشر یا بلایای طبیعی، زمین با بحران قحطی روبه‌رو نشود.

معماری استراتژیک در قلمرو انجماد دائمی

این خزانه که در سال ۲۰۰۸ افتتاح شد، بر اساس محاسبات بسیار دقیق جغرافیایی و بیولوژیکی شکل گرفته است. انتخاب مجمع‌الجزایر سوالبارد در نروژ به عنوان میزبان این پروژه، به دلیل پدیده «پرمافراست» یا خاک همیشه یخ‌زده این منطقه است. لایه‌های ضخیم یخ و دمای طبیعی بسیار پایین کوهستان، یک سیستم خنک‌کننده طبیعی و رایگان را فراهم می‌کند. این ویژگی استراتژیک تضمین می‌کند که حتی در صورت قطع کامل برق و از کار افتادن سیستم‌های الکترونیکی، بذرها به لطف سرمای طبیعی زمین تا قرن‌ها سالم و زنده باقی بمانند.

مدل «جعبه سیاه»؛ امانت‌داری بدون ادعای مالکیت

نکته انسانی و حقوقی برجسته در مدیریت این خزانه، مدل تعامل آن با کشورهای جهان است. هیچ کشاورزی یا اصلاح ژنتیکی در این مرکز انجام نمی‌شود و هیچ بذری به مالکیت نروژ درنمی‌آید. این سیستم دقیقاً مانند یک «جعبه سیاه» یا گاوصندوق امانات در بانک عمل می‌کند؛ کشورهای مختلف نمونه بذر مادری و بومی خود را ارسال می‌کنند، مالکیت آن‌ها کاملاً برای کشور فرستنده محفوظ می‌ماند و هیچ کشور یا نهاد دیگری حق دسترسی یا برداشت از آن جعبه‌ها را ندارد، مگر خود کشور سپرده‌گذار در زمان بحران.

وقتی تئوری به واقعیت پیوست؛ نجات حافظه سبز حلب

شاید برخی تصور کنند این گاوصندوق قطبی تنها یک پروژه نمادین برای آینده‌ای بسیار دور است، اما تاریخ نشان داد که «روز قیامت» می‌تواند خیلی زودتر از آنچه فکر می‌کنیم رخ دهد. در جریان جنگ داخلی سوریه، بانک ژن و مرکز بین‌المللی تحقیقات کشاورزی در شهر حلب (ICARDA) که حاوی بذرهای بسیار کمیاب و مقاوم به خشکی منطقه خاورمیانه بود، به طور کامل نابود شد.

در آن روزهای تاریک، دانشمندان به سراغ جعبه سیاهی رفتند که سال‌ها قبل در سوالبارد به امانت گذاشته بودند. بذرهای امانتی از دل یخ‌های قطب شمال خارج، به کشورهای همسایه منتقل و دوباره تکثیر شدند. این اتفاق، اولین و موفق‌ترین عملیات نجات در تاریخ این خزانه بود و به دنیا اثبات کرد که این سازه، یک شریان حیاتی واقعی برای امنیت غذایی میلیاردها انسان است.

امروز این دژ بتنی، فراتر از یک دستاورد مهندسی، نمادی از همبستگی جهانی برای بقاست؛ مکانی که در آن تنوع زیستی، تاریخ کشاورزی و امید به فردا، در تاریک‌ترین و سردترین نقطه زمین به گرمی محافظت می‌شوند.

منابع: تایم، رویترز، گاردین و وب‌سایت رسمی دولت نروژ، haberturk

خبرنگار : شاکر