دانشمندان سراغ احساس «حضور ارواح» رفتند

به گزارش خبرنگار فناوری ایونا به نقل از فرارو، فارغ از جذابیت برنامه‌های سرگرم‌ کننده تلویزیونی درباره جستجوی ارواح، علم تجربی تاکنون هیچ سند ملموسی برای تأیید جهان اشباح نیافته است؛ امری که این تصور را به میان می‌آورد که آیا این رخدادها بازمانده‌ای از درگذشتگان هستند یا صرفاً بازتابی از تخیلات غنی ذهن ما؟

در اصطلاح تخصصی روان‌شناسی و علوم اعصاب، ادراک موجودی غیبی پدیده‌ای موسوم به «حضور احساس‌ شده» (Felt Presence) نامیده می‌شود. روان‌شناسان، عصب‌پژوهان و متخصصان روان‌پزشکی سال‌هاست می‌کوشند پرده از این راز بردارند که چرا افراد حضور کسی را که وجود فیزیکی ندارد حس می‌کنند؛ هرچند پاسخ‌های به‌دست‌ آمده اغلب قطعی نبوده‌اند. گاهی این احساس می‌تواند پیامد اندوه شدید ناشی از فقدان عزیزان یا نوعی توهم پیشاخوابی باشد که در مرز باریک بیداری و خواب عمیق تجربه می‌شود.

در موارد دیگر، ممکن است ناشی از اختلالات حسی-حرکتی در جریان حملات روان‌پریشی به حساب آید. در اقدامی نوآورانه، تیمی از پژوهشگران برای ردیابی ریشه‌های عصب‌شناختی این گزارش‌ها، داده‌هایی تجربی را از سه گروه کاملاً متضاد گردآوری کردند: افراد دارای گرایش‌های معنوی عمیق، بیماران مبتلا به توهم و پارانویا و ورزشکاران ورزش‌های استقامتی فوق‌ سنگین که سوگند می‌خوردند در لحظات اوج خستگی، حضوری ناشناخته را در کنار خود حس کرده‌اند.

به گزارش پژوهش منتشر شده در نشریه معتبر سایکولوجیکال مدیسن  (Psychological Medicine)، محققان تأکید کردند که رویکرد تطبیقی به پدیدارشناسی حضور نامرئی می‌تواند فرایندهای زیربنایی مشترک و متمایز این تجربیات را در موقعیت‌های مختلف آشکار کند و درک نوینی برای مداخلات درمانی فراهم آورد.

در این پژوهش، گروه نخست شامل افرادی بود که اصطلاحاً «شنونده صداها» بودند یا با تشخیص بالینی اسکیزوفرنی و اختلالات مغزی شناسایی شده بودند. گروه دوم را اعضای تشکل‌های معنوی تشکیل می‌دادند؛ اشخاصی فاقد بیماری روانی که تجاربی از رویاهای شفاف، درک ارواح یا شنیدن نجواهای غیبی را بیان می‌کردند. دسته سوم شامل ورزشکاران رشته‌های استقامتی سخت بودند که گاه در خلوت و شرایط دشوار به تمرین می‌پرداختند و سابقه روان‌پزشکی نداشتند. از تمامی این گروه‌ها خواسته شد احساس رویارویی با این حضورهای نامرئی را بازگو کنند.

خبرنگار : همتی