دوحه وارد میدان شد/ قطر، مکمل میانجی‌گری پاکستان است؟

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، عبدالله بندر العتیبی، استادیار دانشگاه قطر، در گفت‌وگو با الجزیره، حضور هیات قطری در تهران را نشانه‌ای از تشدید تلاش‌های بین‌المللی برای دستیابی به توافق میان ایران و آمریکا دانسته و تاکید کرده است که شرایط فعلی، یکی از حساس‌ترین مقاطع مذاکرات به شمار می‌رود.

به گفته العتیبی، ورود قطر به این پرونده صرفاً یک تحرک دیپلماتیک عادی نیست، بلکه تلاشی برای جلوگیری از فروپاشی کامل کانال‌های ارتباطی میان تهران و واشنگتن است؛ کانال‌هایی که طی هفته‌های اخیر زیر فشار اختلافات فنی، امنیتی و سیاسی قرار گرفته‌اند.

این تحلیلگر قطری معتقد است با وجود پیشرفت‌های نسبی در تبادل پیام‌ها، هنوز چند سوال اساسی بدون پاسخ باقی مانده است؛ سوال هایی که به گفته او، بدون تعیین سازوکار مشخص، امکان رسیدن به توافق نهایی را دشوار می‌کند.

العتیبی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است: «چه اتفاقی برای تنگه هرمز خواهد افتاد؟ محدودیت‌های غنی‌سازی چگونه تعریف می‌شود؟ و تنش‌زدایی چگونه به ضمانت‌های اجرایی قابل اعتماد متصل خواهد شد؟»

این سوال ها در حالی مطرح می‌شود که منابع نزدیک به مذاکرات نیز طی روزهای اخیر بارها تاکید کرده‌اند اختلاف بر سر تنگه هرمز، ذخایر اورانیوم غنی‌شده و نحوه رفع تحریم‌ها همچنان مهم‌ترین مانع دستیابی به تفاهم است.

قطر مکمل میانجی‌گری پاکستان

به باور العتیبی، نقش دوحه در این روند، جایگزینی برای اسلام‌آباد نیست، بلکه نوعی تکمیل‌کننده مسیر میانجی‌گری پاکستان محسوب می‌شود.

او تاکید کرده است که قطر تلاش می‌کند «فضای اعتماد» میان طرف‌ها را حفظ کرده و از بسته شدن مسیرهای ارتباطی جلوگیری کند؛ مسئله‌ای که در شرایط فعلی، اهمیت حیاتی پیدا کرده است.

در هفته‌های اخیر، پاکستان نقش پررنگی در انتقال پیام‌ها میان تهران و واشنگتن ایفا کرده و سفر ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به تهران نیز گمانه‌زنی‌ها درباره نزدیک شدن مذاکرات به مرحله تعیین‌کننده را افزایش داده است.

اکنون ورود قطر به این معادله، نشان می‌دهد میانجی‌ها نگران آن هستند که ادامه اختلافات، روند گفت‌وگوها را وارد مرحله‌ای غیرقابل بازگشت کند.

العتیبی هشدار داده جهان اکنون با یک «لحظه حساس» روبه‌رو است؛ لحظه‌ای که یا به شکل‌گیری یک توافق اولیه منجر خواهد شد یا زمینه‌ساز تنشی بزرگ‌تر در منطقه می‌شود.

به گفته او، سناریوی مطلوب برای میانجی‌ها، دستیابی به توافقی است که به همه طرف‌ها امکان حفظ آبرو و باز کردن مسیر سیاسی تازه را بدهد؛ توافقی که شاید همه اختلافات را حل نکند، اما بتواند از بازگشت بحران به فاز نظامی جلوگیری کند.

در مقابل، شکست مذاکرات می‌تواند فضای فعلی را به سمت تنش گسترده‌تر سوق دهد؛ وضعیتی که نه‌تنها تهران و واشنگتن، بلکه کل منطقه را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

تحرکات دیپلماتیک فشرده قطر، پاکستان و دیگر بازیگران منطقه‌ای در حالی ادامه دارد که هنوز هیچ‌یک از طرف‌ها رسماً از دستیابی به توافق سخن نگفته‌اند.

با این حال، افزایش رفت‌وآمد میانجی‌ها، انتشار روایت‌های مختلف از پیش‌نویس توافق و همزمان ادامه تهدیدهای متقابل، نشان می‌دهد مذاکرات وارد مرحله‌ای شده که هر تحول کوچک می‌تواند معادلات را تغییر دهد.

اکنون نگاه‌ها به تهران و واشنگتن دوخته شده تا مشخص شود آیا میانجی‌ها موفق خواهند شد گره‌های باقی‌مانده را باز کنند یا منطقه بار دیگر به سمت چرخه تازه‌ای از تنش و تقابل حرکت خواهد کرد.

خبرنگار : عاروان