دوشیدن شیر الاغ در صداوسیما و واکنش متخصص تغذیه به ادعاهای درمانی

به گزارش خبرنگار سلامت نگاه ایرانیان نیوز (ایونا)، دوشیدن شیر الاغ در صداوسیما بار دیگر بحث خواص این محصول را داغ کرده است. اما آیا شیر الاغ واقعاً فواید درمانی ویژه‌ای دارد؟ یک متخصص تغذیه به همشهری می‌گوید: «مصرف خودسرانه مواد غذایی سنتی و فرآوری‌نشده که مراحل بهداشتی لازم را طی نکرده‌اند، ممکن است زمینه ابتلا به بیماری‌های عفونی شود.»

دوشیدن شیر الاغ در صداوسیما باز هم باعث شد تا ادعاهای درمانی این محصول زیر سؤال بروند؛ متخصصان تغذیه خطر مصرف خودسرانه مواد غذایی غیرپاستوریزه را هشدار می‌دهند.

آغاز دوبارهٔ توجه به شیر الاغ

آرش نهاوندی، خبرنگار همشهری آنلاین، می‌نویسد: «ماجرای عجیب آوردن یک الاغ به سازمان صداوسیما و دوشیدن شیر آن، بار دیگر توجه‌ها را به خواص احتمالی شیر الاغ جلب کرده است؛ محصولی که گاهی از آن به‌عنوان یک ماده غذایی با خواص درمانی ویژه یاد می‌شود.» او ادامه می‌دهد که این نخستین بار نیست که محصولات به‌دست‌آمده از شیر الاغ خبرساز می‌شوند؛ مدتی پیش نیز انتشار خبری درباره فروش پنیر الاغ با قیمت کیلویی ۲۵ میلیون تومان در برخی فروشگاه‌های شمال تهران توجه بسیاری را به خود جلب کرد.

دیدگاه علمی متخصصان

دکتر منصور رضایی، متخصص تغذیه و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در گفتگو با همشهری آنلاین به چند نکته مهم اشاره کرد. او می‌گوید: «در علم پزشکی امروز، اثربخشی مواد غذایی و دارویی بر اساس مطالعات علمی و مقایسه گروه‌های مختلف بررسی می‌شود. گاهی باور افراد به اثربخشی یک ماده، حتی اگر آن ماده خاصیت درمانی مشخصی نداشته باشد، می‌تواند باعث ایجاد احساس بهبودی شود. این همان پدیده‌ای است که در پزشکی با عنوان اثر دارونما یا پلاسبو شناخته می‌شود.» رضایی افزود که در برخی مطالعات، حتی زمانی که ماده مصرف‌شده چیزی جز آب یا نشاسته نیست، به دلیل باور فرد به اثربخشی آن، تا حدود ۳۰ درصد پاسخ مثبت مشاهده می‌شود.

او به تفاوت رویکرد طب سنتی و پزشکی نوین اشاره کرد: «بخش قابل‌توجهی از توصیه‌های طب سنتی بر تجربه‌های تاریخی استوار است. برای مثال، ممکن است فردی در گذشته هنگام ابتلا به سرماخوردگی شیر الاغ مصرف کرده و پس از مدتی بهبود یافته باشد. همین همزمانی باعث شده این تصور شکل بگیرد که شیر الاغ عامل درمان بیماری بوده است؛ در حالی که بهبود فرد ممکن است به دلایل دیگری اتفاق افتاده باشد.» رضایی تأکید کرد که باورهایی مانند تأثیر ویژه شیر گاو، شتر یا الاغ بر درمان برخی بیماری‌ها در طب سنتی سابقه طولانی دارند، اما بسیاری از این ادعاها از پشتوانه علمی کافی برخوردار نیستند.

لزوم شواهد علمی

رضایی بر ضرورت بررسی علمی ادعاهای درمانی تأکید می‌کند: «در پزشکی مبتنی بر شواهد، برای اثبات اثربخشی یک ماده باید مطالعات کنترل‌شده انجام شود و نتایج آن با گروه شاهد یا در موارد مناسب با دارونما مقایسه شود. بدون چنین بررسی‌هایی نمی‌توان با اطمینان درباره خواص درمانی یک ماده غذایی اظهارنظر کرد.» او افزوده که بسیاری از مطالبی که درباره خواص ویژه شیر بز، شتر یا الاغ مطرح می‌شود، با شواهد علمی معتبر و پذیرفته‌شده در پزشکی همخوانی ندارد.

تبلیغات و خطرات مصرف محصولات خام

رضایی نسبت به تبلیغات اغراق‌آمیز درباره خواص درمانی برخی مواد غذایی هشدار می‌دهد: «اینکه بدون پشتوانه علمی، نوع خاصی از شیر را به‌عنوان محصولی ویژه و مفید برای درمان بیماری‌ها به جامعه معرفی کنیم، اقدام درستی نیست. چنین تبلیغاتی می‌تواند در مردم احساس نیاز کاذب ایجاد کند و آنها را به سمت مصرف محصولاتی سوق دهد که ضرورت یا مزیت درمانی آنها اثبات نشده است.» او به نقش فضای مجازی در گسترش این باورها اشاره کرد و گفت: «در سال‌های اخیر، شبکه‌های اجتماعی به بستری گسترده برای انتشار ادعاهای عجیب و توصیه‌های غیرعلمی درباره سلامت تبدیل شده‌اند. از تبلیغ خواص معجزه‌آسای برخی مواد غذایی گرفته تا توصیه به مصرف مستقیم محصولات دامی بدون فرآوری بهداشتی، همگی می‌توانند سلامت مردم را به خطر بیندازند.»

در بخش دیگری از صحبت‌های خود، رضایی با بیان مثالی جالب می‌گوید: «میکروارگانیسم‌ها ارزش غذایی شیر، تخم‌مرغ و ماهی را می‌دانند؛ بنابراین این مواد غذایی در صورت نگهداری نامناسب می‌توانند محیط مناسبی برای رشد میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا باشند. پس مواد غذایی مغذی، لزوماً در هر شرایطی سالم و بی‌خطر نیستند.» او تأکید می‌کند که شیرهای خام و سنتی که خارج از چرخه نظارت بهداشتی عرضه می‌شوند، ممکن است به عوامل بیماری‌زا آلوده باشند و مصرف شیر بدون پاستوریزاسیون و فرآوری بهداشتی، اقدامی پرخطر است و به هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود.

نتیجه‌گیری

در پایان، رضایی هشدار می‌دهد: «تبلیغات جذاب اما غیرعلمی درباره خواص درمانی محصولات غذایی، به‌ویژه زمانی که مردم را به مصرف مواد خام و فرآوری‌نشده تشویق می‌کند، می‌تواند تهدیدی جدی برای سلامت عمومی باشد. اعتماد به توصیه‌های افراد غیرمتخصص و مصرف خودسرانه محصولات دامی که مراحل بهداشتی لازم را طی نکرده‌اند، ممکن است زمینه ابتلا به بیماری‌های عفونی خطرناک را فراهم کند؛ بیماری‌هایی که در برخی موارد می‌توانند به عوارض طولانی‌مدت، آسیب اندام‌های حیاتی و حتی ناتوانی‌های حرکتی منجر شوند.»

به گفته این متخصص تغذیه، مردم باید میان ارزش غذایی یک محصول و ادعاهای درمانی مطرح‌شده درباره آن تفاوت قائل شوند. صرف اینکه ماده غذایی خاصی در گذشته مصرف شده یا امروز با قیمت بالا به فروش می‌رسد، دلیلی بر برتری آن نسبت به سایر مواد غذایی یا اثبات خواص درمانی ویژه نیست.

منبع: همشهری آنلاین

خبرنگار : همتی