دیپلماسی روی گسل جنگ/ مذاکرات در سایه آتش جنوب لبنان

به گزارش خبرنگار بین الملل ایونا، در شرایطی که منطقه بار دیگر در مدار بی‌ثباتی قرار گرفته، برگزاری نخستین مذاکرات مستقیم میان لبنان و اسرائیل در خاک ایالات متحده، بیش از آنکه نشانه‌ای از گشایش باشد، تصویری از پیچیدگی‌های یک بحران چندلایه را به نمایش گذاشته است. این گفت‌وگوها که با نقش‌آفرینی واشنگتن و در سطحی بی‌سابقه طی دهه‌های اخیر انجام شده، از همان آغاز با تردیدها و روایت‌های متناقض همراه بوده است.

«الیزابت هاگدورن» در گزارشی برای المانیتور نوشت، لبنان و اسرائیل روابط دیپلماتیک ندارند و مرز خود را مشخص نکرده‌اند. نمایندگان غیرنظامی هر دو طرف دسامبر گذشته تحت مکانیسم نظارت بر آتش‌بس در جنوب لبنان برای مذاکرات مستقیم دیدار کردند که گامی آزمایشی به سوی کاهش تنش بود. ایالات متحده پس از حمله اسرائیل به بیروت در سال ۱۹۸۲، تلاش کرد تا بین دو طرفی که از نظر فنی در جنگ هستند، آتش‌بس برقرار کند. این تلاش‌ها با ترور «بشیر جمیل»، رئیس‌جمهور منتخب لبنان، در همان سال، ناکام ماند. 

نواف سلام، نخست‌وزیر لبنان، این مذاکرات را فرصتی برای توقف جنگ جاری دانست. سلام روز یکشنبه در یک سخنرانی تلویزیونی گفت: «ما به تلاش برای توقف این جنگ و تضمین خروج اسرائیل از تمام سرزمین‌هایمان ادامه خواهیم داد».

یوسف راجی، وزیر امور خارجه لبنان، روز دوشنبه در پستی در ایکس نوشت که کشورش «از طریق مذاکرات مستقیم با اسرائیل به دنبال دستیابی به آتش‌بس است». اما لیتر روز جمعه گفت که اسرائیل فقط «موافقت کرده که مذاکرات رسمی صلح» را با لبنان آغاز کند.

لیتر در بیانیه‌ای گفت: «اسرائیل از بحث در مورد آتش‌بس با حزب‌الله خودداری می‌کند.»

در سوی دیگر، موضع اسرائیل تفاوتی بنیادین دارد. به گفته یشیل لیتر، تمرکز اصلی نه بر آتش‌بس، بلکه بر آغاز مذاکرات رسمی صلح و مهم‌تر از آن، خلع سلاح حزب‌الله است؛ شرطی که عملاً یکی از اصلی‌ترین موانع بر سر راه هرگونه توافق محسوب می‌شود.

نعیم قاسم: هدف مذاکرات خلع سلاح حزب‌الله است

در این میان، حزب‌الله به‌عنوان بازیگری تعیین‌کننده، اساساً مشروعیت این مذاکرات را زیر سؤال برده است. نعیم قاسم این روند را «ترفندی» برای فشار بر حزب‌الله دانسته و با طرح این سوال که چگونه می‌توان وارد مذاکره‌ای شد که نتیجه آن از پیش تعیین شده؟

به گزارش الجزیره، دبیرکل حزب الله روز دوشنبه در یک سخنرانی تلویزیونی، از دولت خواست تا باعدم شرکت در مذاکرات برنامه‌ریزی‌شده، «موضعی تاریخی و قهرمانانه» اتخاذ کند. قاسم گفت که این مذاکرات ترفندی برای فشار آوردن به حزب‌الله برای کنار گذاشتن سلاح‌هایش است.

وی افزود: «اسرائیل به وضوح اعلام می‌کند که هدف این مذاکرات خلع سلاح حزب‌الله است. بنابراین، چگونه می‌توانید به مذاکراتی بروید که هدف آن از قبل مشخص است؟» قاسم افزود: «ما متوقف نخواهیم شد و تسلیم نخواهیم شد. در عوض، اجازه خواهیم داد که میدان نبرد خود گویای همه چیز باشد.» 

همزمان با این کشمکش دیپلماتیک، واقعیت میدان مسیر دیگری را طی می‌کند. درگیری‌ها در جنوب لبنان، به‌ویژه در مناطقی چون بنت جبیل، ادامه دارد و ارتش اسرائیل از محاصره مواضع حزب‌الله در این منطقه خبر داده است. تداوم عملیات نظامی در کنار مذاکرات، این سوال را پررنگ‌تر می‌کند که آیا دیپلماسی در این پرونده، صرفاً پوششی برای اهداف میدانی است یا تلاشی واقعی برای مهار بحران؟

خبرنگار : عاروان