روایت الجزیره از نقشه محرمانه ترامپ برای ایران

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، همزمان با ادامه رایزنی‌های غیرعلنی میان ایران و آمریکا، خبرنگاران الجزیره در تهران و واشنگتن جزئیات تازه‌ای از فضای مذاکرات و اهداف دو طرف منتشر کرده‌اند؛ روایت‌هایی که نشان می‌دهد اگرچه هر دو طرف فعلاً بر توقف درگیری‌ها تمرکز کرده‌اند، اما اختلافات عمیق همچنان پابرجاست.

نورالدین الدغیر، خبرنگار الجزیره در تهران، در گزارشی نوشت آنچه اکنون برای ایران اهمیت حیاتی دارد، توقف جنگ است؛ موضوعی که به گفته او، درباره اصل آن میان تهران و واشنگتن نوعی اجماع شکل گرفته است.

با این حال، به گفته منابع آگاه، اختلاف اصلی بر سر «ماهیت» این توقف جنگ است؛ جایی که تهران خواهان پایان دائمی درگیری‌هاست، اما واشنگتن تمایل دارد گزینه بازگشت به جنگ را همچنان حفظ کند.

تهران به دنبال تضمین؛ واشنگتن در پی مدیریت بحران

بر اساس این گزارش، پاسخ ایران به پیشنهادهای آمریکا که از طریق میانجی پاکستانی منتقل شده، مجموعه‌ای از مطالبات سیاسی، اقتصادی و امنیتی را شامل می‌شود.

ایران تلاش دارد هرگونه توافق احتمالی، صرفاً یک توقف موقت نباشد و ضمانت‌هایی مشخص برای پایان تنش‌ها در آن لحاظ شود؛ موضوعی که به‌ویژه در پرونده جنگ و امنیت منطقه‌ای برای تهران اهمیت بالایی دارد.

در مقابل، به نظر می‌رسد دولت ترامپ فعلاً به دنبال یک توافق محدود و مرحله‌ای است؛ توافقی که بیش از آنکه به حل ریشه‌ای اختلافات منجر شود، هدفش جلوگیری از تشدید بحران و کنترل تبعات اقتصادی جنگ باشد.

فادی منصور، خبرنگار الجزیره در کاخ سفید، گزارش داده دولت آمریکا به دنبال توافقی مرحله‌ای با ایران است تا بخشی از بحران‌های فوری، از جمله مسئله تنگه هرمز، مدیریت شود و واشنگتن بتواند زمان بیشتری برای مواجهه با سایر چالش‌های جهانی به دست آورد.

تنگه هرمز بار دیگر به یکی از مهم‌ترین محورهای مذاکرات تبدیل شده است.

طبق گزارش الجزیره، درباره راهکارهایی برای حل بحران این شاهراه انرژی گفت‌وگوهایی در جریان است، اما هنوز تصمیم نهایی درباره آن گرفته نشده است.

اهمیت این مسئله از آنجا ناشی می‌شود که هرگونه ناامنی در تنگه هرمز، می‌تواند بازار جهانی انرژی را دچار شوک کند و هزینه‌های اقتصادی سنگینی برای اقتصاد جهانی، به‌ویژه آمریکا و متحدانش، به همراه داشته باشد.

به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند واشنگتن در مقطع فعلی بیش از هر چیز به دنبال جلوگیری از بسته شدن یا ناامن شدن هرمز است؛ حتی اگر سایر اختلافات با تهران فعلاً حل‌نشده باقی بماند.

توافق موقت به جای توافق جامع؟

اظهارات وزیر انرژی آمریکا نیز نشانه‌ای از همین رویکرد ارزیابی می‌شود.

او در مصاحبه‌ای تصویری تأکید کرده که حتی اگر توافقی مرحله‌ای با ایران شکل بگیرد، این توافق احتمالاً همه نگرانی‌های مربوط به برنامه هسته‌ای ایران را برطرف نخواهد کرد و بخش مهمی از اختلافات پیچیده به آینده موکول می‌شود.

این سخنان نشان می‌دهد واشنگتن فعلاً دستیابی به یک توافق جامع و فراگیر را دور از دسترس می‌داند و ترجیح می‌دهد ابتدا بحران‌های فوری را کنترل کند.

در واقع، دو طرف اکنون بیشتر در حال مذاکره برای «مدیریت تنش» هستند تا حل کامل آن.

اما شاید مهم‌ترین تحول این دور از رایزنی‌ها، ورود پررنگ‌تر چین به معادله باشد.

الجزیره گزارش داده اظهارات سفیر ایران در پکن درباره احتمال نقش‌آفرینی چین در ارائه تضمین‌های مرتبط با هر توافق احتمالی، نشان می‌دهد تهران در حال واگذاری یک کارت مهم به پکن است؛ کارتی که می‌تواند در دیدار قریب‌الوقوع شی جین‌پینگ و دونالد ترامپ در پکن، به بخشی از مذاکرات دو قدرت بزرگ جهان تبدیل شود.

به بیان دیگر، ایران تلاش می‌کند از رقابت میان آمریکا و چین، به عنوان اهرمی برای تقویت موقعیت خود در مذاکرات استفاده کند.

این مسئله همچنین نشان می‌دهد پرونده ایران دیگر صرفاً یک موضوع منطقه‌ای نیست، بلکه به بخشی از رقابت ژئوپلیتیکی قدرت‌های جهانی تبدیل شده است.

با وجود ادامه مذاکرات و تبادل پیام‌ها، فضای بی‌اعتمادی میان تهران و واشنگتن همچنان سنگین است.

ایران به دنبال تضمین‌های بلندمدت و پایان واقعی جنگ است، در حالی که آمریکا ظاهراً ترجیح می‌دهد ساختار فشار و امکان بازگشت به تقابل نظامی را حفظ کند.

در چنین شرایطی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند حتی اگر توافقی موقت حاصل شود، این توافق بیشتر شبیه یک «آتش‌بس سیاسی» خواهد بود تا صلحی پایدار.

اکنون منطقه در وضعیتی قرار گرفته که نه جنگ به طور کامل پایان یافته و نه دیپلماسی به نتیجه قطعی رسیده است؛ وضعیتی خاکستری که در آن، هر توافقی می‌تواند هم مقدمه آرامش باشد و هم تنها وقفه‌ای کوتاه پیش از بحرانی بزرگ‌تر.

خبرنگار : عاروان