غذای دانشجویی در کشورهای دیگر چه فرقی دارد؟

به گزارش خبرنگار آموزش ایونا به نقل از ایسنا، در این گزارش، نگاهی داریم به برنامه غذایی و شیوه ارائه خدمات تغذیه‌ای در دانشگاه‌های مختلف جهان؛ از نوع و تنوع غذاها گرفته تا هزینه وعده‌های غذایی و نحوه دسترسی دانشجویان به آن‌ها.

دانشگاه هاروارد

دانشگاه هاروارد بر اساس آنچه در وب‌سایت این دانشگاه نوشته شده، وعده‌های غذایی نامحدود برای دانشجویان کارشناسی ساکن در پردیس دانشگاهی خود در نظر گرفته است. وعده غذایی نامحدود به معنای ارائه صبحانه، ناهار، شام و میان‌وعده‌های سبک است. دانشجویان کارشناسی با پرداخت ۸۹۴۲ دلار که بخشی از شهریه کلی دانشگاه به حساب می‌آید، می‌توانند به طور سالانه از وعده‌های غذایی نامحدود این دانشگاه استفاده کنند که به طور میانگین برابر با ماهانه ۷۵۰ دلار است. این درحالی است که امکان استفاده از این مزایا برای دانشجویانی که ساکن خوابگاه‌های دانشگاه نیستند با شرکت در طرح برنامه‌های غذایی وجود دارد و با پرداخت هزینه از پنج وعده تا ۲۱ وعده در هفته می‌توانند از امکانات سلف‌های دانشگاه استفاده کنند. طرح ۵ وعده غذایی ۱۵۳۸ دلار برای هر ترم، طرح ۱۰ وعده غذایی ۳۰۶۰ دلار برای هر ترم و طرح ۲۱ وعده غذایی ۴۴۰۶ دلار برای هر ترم است.

طرح‌های غذایی تابستانی برای افرادی که در پردیس دانشگاه ساکن نیستند یا در خوابگاه‌هایی اقامت دارند که جزئی از برنامه تابستانی محسوب نمی‌شوند، در دسترس نیست.

موسسه فناوری ماساچوست آمریکا

برای دریافت وعده غذایی در موسسه فناوری ماساچوست نیز ۶ برنامه غذایی با پرداخت هزینه وجود دارد و همه دانشجویان می‌توانند از این ۶ طرح استفاده کنند. هزینه برنامه متشکل از ۲۱ وعده غذایی در هفته برای دانشجویان این موسسه کمی از دانشگاه هاروارد کمتر و برابر با ۴۰۵۱.۵۰ دلار است. برنامه‌های دیگر با تعداد وعده‌های کمتر هزینه کمتری دارند که از ۱,۲۴۴.۴۰ تا ۳,۵۳۲.۱۰ متغیر است. همچنین در برخی از برنامه‌های اعتباری موسوم به دلار غذاخوری وجود دارد که دانشجویان می‌توانند از آن به عنوان بن در بعضی رستوران‌ها، کافه‌ها یا مراکز غذایی دانشگاه استفاده کنند.

در وب‌سایت این موسسه اشاره شده که علاوه براین دانشجویان ساکن در خوابگاه‌های وابسته به این موسسه می‌توانند از تجهیزات خوابگاه برای پخت غذای خودشان استفاده کنند.

دانشگاه استنفورد آمریکا

برنامه غذایی دانشگاه استنفورد برای دانشجویان کارشناسی ساکن خوابگاه‌های دانشگاه، اجباری است و دانشجو می‌تواند یکی از سه برنامه اصلی ۱۲، ۱۵ یا ۱۹ وعده در هفته را انتخاب کند. هر سه برنامه برای سال تحصیلی ۲۰۲۷–۲۰۲۶ سالانه ۸۱۴۲ دلار هزینه دارند. وعده‌ها در سالن‌های غذاخوری دانشگاه ارائه می‌شوند و دانشجویان می‌توانند برای صبحانه، ناهار، شام و در برخی روزها میان وعده از آن‌ها استفاده کنند.

تفاوت این سه برنامه در تعداد وعده‌های هفتگی و میزان اعتبار غذایی است. روی برخی از برنامه‌های غذایی این دانشگاه نیز اعتبارهایی دلاری وجود دارد که می‌توان در برخی کافه‌ها، فروشگاه‌های مواد غذایی و مراکز غذای دانشگاه از آنها استفاده کرد.

دانشجویان همچنین می‌توانند با پرداخت ۲۵۰ دلار اضافه در سال، اعتباری دریافت کنند که در مراکز غذایی بیشتری قابل استفاده است و در برخی رستوران‌های طرف قرارداد، سه درصد بازگشت نقدی هم دارد. بنابراین در استنفورد نیز غذا رایگان نیست، بلکه هزینه آن در قالب یک برنامه غذایی سالانه دریافت می‌شود و دانشجو متناسب با نوع برنامه، تعداد مشخصی وعده و مقداری اعتبار خرید غذای اضافی دریافت می‌کند.

دانشگاه آکسفورد انگلستان

در دانشگاه آکسفورد، دانشجویان می‌توانند از غذاخوری کالج در روزهای هفته برای صرف سه وعده غذا و در آخر هفته‌ها برای استفاده از میان وعده استفاده کنند. استفاده از این وعده‌ها اجباری نیست و دانشجویان به ‌صورت «پرداخت به ازای هر وعده» هزینه غذا را پرداخت می‌کنند. منوی غذا متنوع است و هر روز گزینه‌های گیاهی نیز ارائه می‌شود.

قیمت اعلام ‌شده برای دانشجویان، برای صبحانه از یک پوند، ناهار از چهار پوند و شام نیز حدود چهار پوند آغاز می‌شود.

دانشجویان همچنین به آشپزخانه‌های مشترک در برخی اقامتگاه‌های کالج دسترسی دارند و می‌توانند بخشی از وعده‌های خود را شخصا آماده کنند. در آغاز ترم، ۱۵۰ پوند اعتبار غذایی روی حساب غذای هر دانشجو از طریق کارت دانشجویی قرار می‌گیرد که برای خرید وعده‌های غذایی قابل استفاده است. در مجموع، سیستم غذایی این دانشگاه بر پایه غذای اختیاری با صرف هزینه است.

دانشگاه کمبریج انگلستان

هزینه غذا در کمبریج به کالج محل تحصیل بستگی دارد و دانشگاه اعلام کرده است که وعده‌های معمول کافه‌تریا در بیشتر کالج‌ها حدود سه تا ۱۰ پوند هزینه دارند. هزینه وعده‌های رسمی نیز معمولا حدود ۱۲ تا ۲۵ پوند است. بنابراین، برخلاف برخی دانشگاه‌ها، یک سیستم واحد و رایگان برای غذای دانشجویان در کل دانشگاه وجود ندارد و هزینه وعده‌ها عمدتا توسط خود دانشجو پرداخت می‌شود.

بر اساس برآورد دانشگاه برای سال تحصیلی ۲۰۲۸-۲۰۲۷ دانشجویان به ‌طور متوسط باید ماهانه حدود ۲۵۵ پوند برای غذا در نظر بگیرند. برخی کالج‌ها علاوه بر هزینه هر وعده، مبلغ جداگانه‌ای برای هزینه نگهداری و اداره آشپزخانه دریافت می‌کنند که در سال تحصیلی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ در کالج‌های مشمول، بین ۲۲۵ تا ۲۶۰ پوند معادل حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ دلار آمریکا در سال بوده است. در برخی کالج‌ها نیز مبلغی از پیش دریافت می‌شود که به‌عنوان اعتبار خرید غذا در حساب دانشجو قرار می‌گیرد.

دانشگاه توکیوی ژاپن

در دانشگاه توکیو نیز برنامه غذایی به صورت طرح‌های غذایی وجود ندارد و دانشجوها برای دریافت هر وعده می‌توانند از سلف سرویس دانشگاه به مبلغ حدود ۴۰۰ تا ۷۰۰ ین حدود ۵۰۰ تا ۹۰۰ دلار استفاده کنند که براساس آن چه این دانشگاه در وب‌سایت خود اعلام کرده؛ صرف این غذاها خارج از محیط دانشگاه بین ۸۰۰ تا ۱۵۰۰ ین حدود هزار دلار هزینه خواهد داشت.

دانشگاه سنگاپور

در دانشگاه ملی سنگاپور (NUS)، سیستم غذایی دانشجویان به محل اقامت آن‌ها بستگی دارد. دانشجویانی که در خوابگاه‌های این دانشگاه ساکن هستند، موظف‌اند در برنامه غذایی دانشگاه ثبت‌نام کنند. این برنامه در دوره‌های تحصیلی ارائه می‌شود و در تعطیلات دانشگاه برنامه غذایی وجود ندارد. دانشجویان می‌توانند غذای گیاهی به سبک آسیایی یا غذای حلال را انتخاب کنند.

هزینه برنامه غذایی جدا از هزینه اقامت محاسبه می‌شود و پرداخت آن به شرایط و تعداد روزهای ارائه غذا بستگی دارد. دانشگاه اعلام کرده است که در صورت محاسبه هزینه به ‌صورت نسبی، نرخ روزانه بر اساس تعداد روزهای ارائه وعده غذایی تعیین می‌شود. بنابراین، برخلاف دانشگاه‌هایی که دانشجو برای هر وعده به‌صورت جداگانه هزینه می‌کند، در این دانشگاه، دانشجویان ساکن خوابگاه‌ها ملزم به خرید برنامه غذایی هستند.

البته همه خوابگاه‌ها چنین الزامی ندارند و نوع محل اقامت تعیین می‌کند که دانشجو باید برنامه غذایی طرح خریداری کند یا خیر و در خوابگاه‌های مشمول، وعده‌های غذایی بخشی از هزینه‌های اقامت و زندگی دانشجویی محسوب می‌شوند و غذای دانشگاه رایگان نیست.

دانشگاه ملبورن استرالیا

در دانشگاه ملبورن استرالیا، برنامه غذایی اجباری یا غذای رایگان برای همه دانشجویان وجود ندارد و دانشجویان می‌توانند از گزینه‌های غذایی مختلف در پردیس استفاده کنند. با این حال، دانشگاه در همکاری با اتحادیه‌های دانشجویی برای کاهش فشار هزینه‌های زندگی، مجموعه‌ای از برنامه‌های دسترسی به غذا را ارائه می‌دهد که شامل غذای رایگان، وعده‌های یارانه‌ای و گزینه‌های غذایی با قیمت معمول است.

برخی از این برنامه‌ها شامل غذاهای منجمد رایگان و برنامه‌های رایگان صبحانه، برانچ و ناهار در طول ترم است. برای مثال، دانشجویان می‌توانند در برخی روزهای هفته صبحانه رایگان دریافت کنند یا در برنامه‌های برانچ و ناهار رایگان شرکت کنند. این خدمات برای گروه‌های مختلف دانشجویان از جمله دانشجویان بین‌المللی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی نیز ارائه می‌شود.

در کنار این برنامه‌های حمایتی، دانشگاه ملبورن غذاهای یارانه‌ای و طیف گسترده‌ای از غذا و نوشیدنی‌های پولی در پردیس‌های خود عرضه می‌کند. بنابراین سیستم تغذیه این دانشگاه بیشتر بر پایه انتخاب آزاد دانشجو و حمایت غذایی برای افرادی است که با فشار هزینه‌های زندگی مواجه‌اند، نه یک برنامه غذایی اجباری برای همه دانشجویان.

دانشگاه سیدنی استرالیا

دانشگاه سیدنی استرالیا در ماه اوت ۲۰۲۶ یک غذاخوری اختصاصی برای دانشجویان راه‌اندازی کرده که در آن صبحانه، ناهار و شام با قیمت یارانه‌ای ۵ دلار استرالیا عرضه می‌شود. این وعده‌ها در ساعات مشخص و به ‌صورت اولویت با مراجعه‌کنندگان ارائه می‌شوند و منوی غذا هر هفته تغییر می‌کند. دانشگاه با سرمایه‌گذاری قابل ‌توجه در این طرح، بخشی از هزینه‌های کارکنان و یارانه غذا را تأمین می‌کند تا دانشجویان بتوانند غذای تازه و مغذی را با هزینه کمتری تهیه کنند.

منوی غذا شامل گزینه‌های متنوعی است و گزینه‌های گیاهی نیز در آن وجود دارد و اطلاعات مربوط به مواد حساسیت‌زا در منوی آنلاین درج می‌شود.

این غذاخوری قرار است سالانه حدود ۱۳۰ هزار وعده یارانه‌ای ارائه کند؛ یعنی به‌طور متوسط حدود ۷۵۰ وعده در هر روز آموزشی. اجرای این طرح پس از موفقیت یک برنامه آزمایشی در سال ۲۰۲۵ آغاز شد که طی آن بیش از ۶۰ هزار وعده پنج ‌دلاری در فاصله اوت ۲۰۲۵ تا مه ۲۰۲۶ میان دانشجویان توزیع شد. در نتیجه، دانشگاه تصمیم گرفت این طرح را به یک غذاخوری دائمی تبدیل کند تا علاوه بر ارائه غذای ارزان، فضایی برای تعامل و حضور دانشجویان در محوطه دانشگاه نیز فراهم شود.

دانشگاه زوریخ سوئیس

در دانشگاه فدرال زوریخ (ETH Zurich)، دانشجویان برنامه غذایی اجباری یا غذای رایگان دریافت نمی‌کنند و می‌توانند از غذاخوری‌ها، کافه‌تریاها و رستوران‌های مختلف دانشگاه استفاده کنند. وعده‌های غذایی به ‌صورت جداگانه خریداری می‌شوند و دانشجویان در انتخاب نوع و تعداد وعده‌ها آزادی دارند. غذاخوری‌های دانشگاه نیز گزینه‌های متنوعی از غذاهای روزانه، گیاهی و وگان ارائه می‌کنند.

یکی از ویژگی‌های این سیستم، قیمت‌گذاری متفاوت برای گروه‌های مختلف است؛ دانشجویان معمولا از قیمت‌های یارانه‌ای برخوردارند و هزینه غذای آنها کمتر از قیمت معمول سایر مشتریان است. بنابراین، دانشگاه بخشی از هزینه غذا را به شکل یارانه پوشش می‌دهد، اما وعده غذایی برای دانشجو رایگان نیست و هنگام خرید هر وعده هزینه آن را پرداخت می‌کند.

در غذاخوری‌های دانشگاه زوریخ، علاوه بر غذاهای روزانه، گزینه‌های گیاهی، وگان و غذاهای متنوع بین‌المللی نیز عرضه می‌شود. در نتیجه، مدل تغذیه این دانشگاه را می‌توان ترکیبی از غذای پولی و یارانه‌ای دانست؛ دانشجو مجبور به خرید برنامه غذایی مشخصی نیست، اما به دلیل حمایت دانشگاه، می‌تواند وعده‌های غذایی را با قیمت پایین‌تری نسبت به مشتریان عادی تهیه کند.

دانشگاه شینهوا و پکن چین

دانشگاه شینهوا تنوع غذایی بسیار زیادی دارد. بر اساس اطلاعات رسمی دانشگاه، پردیس آن بیش از ۱۰ سالن غذاخوری دارد و علاوه بر غذاهای چینی، غذا برای مسلمانان و غذاهای غربی نیز ارائه می‌شود.

در دانشگاه پکن نیز غذاهای متنوعی ارائه می‌شود و ارائه غذا در هر دوی این دانشگاه‌ها به صورت یارانه‌ای بوده و براساس وب‌سایت دانشگاه پکن حدود ۵ تا ۶ یوان برای هر وعده است.

جالب اینکه در سال ۲۰۲۶ دانشگاه برای افراد غیرعضو دانشگاه هزینه جبرانی ۳۳ درصدی روی قیمت داخلی غذا می‌گیرد؛ این نشان می‌دهد قیمت غذای دانشجویان عمدا پایین‌تر نگه داشته می‌شود.

دانشگاه ملک سعود عربستان

براساس وب‌سایت دانشگاه ملک سعود، اداره تغذیه با صندوق دانشجویی همکاری می‌کند تا وعده‌های غذایی ارزان‌قیمت را برای دانشجویان کم‌درآمد فراهم کند.

رستوران‌های دانشجویی که شامل صبحانه، ناهار و شام است، با قیمت صبحانه دو ریال، ناهار چهار ریال و شام سه ریال در پردیس دانشجویی واقع شده است. برای دانشجویان بین‌المللی هم برنامه‌ای به نام «اطعام» وجود دارد. در اعلامیه ماه سپتامبر ۲۰۲۶، اشتراک ماهانه ۱۵۰ ریال برای صبحانه و ناهار اعلام شده است.

دانشگاه فنی خاورمیانه ترکیه

دانشگاه فنی خاورمیانه ترکیه نیز غذای با قیمت مناسب برای دانشجویان در رستوران‌های خود فراهم می‌کند که برای هر وعده ناهار بین ۸۰ تا ۱۲۰ لیر متغیر است.

دانشگاه فنی استانبول

دانشگاه فنی استانبول نیز شرایط مشابهی برای دانشجویان ارائه می‌دهد با این تفاوت که سالانه برای ۲۰۰۰ دانشجو بورسیه غذا در نظر می‌گیرد تا دانشجویان نیازمند بتوانند از یک وعده غذایی رایگان در روز استفاده کنند.

نگاهی به تجربه این دانشگاه‌ها نشان می‌دهد که غذای دانشجویی در بسیاری از دانشگاه‌های مطرح جهان، اگرچه کاملا رایگان نیست، اما با مدل‌های مختلفی مانند یارانه دانشگاه، برنامه‌های غذایی و قیمت‌گذاری ویژه دانشجویان ارائه می‌شود و در بسیاری از موارد، تنوع و کیفیت قابل‌توجهی دارد. در مقابل، در ایران بخش قابل‌توجهی از هزینه غذای دانشجویان از سوی دولت و دانشگاه تامین می‌شود و دانشجویان دوره روزانه دانشگاه‌های دولتی که از امتیاز تحصیل رایگان برخوردارند می‌توانند غذا را به صورت یارانه‌ای دریافت کنند و بخش کمی از هزینه هر وعده را بپردازند، اما این یارانه لزوما به معنای برخورداری از کیفیت و تنوع بالا نیست.

به این ترتیب، مقایسه تجربه دانشگاه‌های مختلف نشان می‌دهد مسئله فقط «رایگان بودن» یا «پولی بودن» غذا نیست؛ بلکه کیفیت مواد اولیه، تنوع منو، ارزش غذایی، میزان یارانه و شیوه مدیریت خدمات تغذیه نیز در تجربه نهایی دانشجو نقش دارد. ‌
 

منابع: وب‌سایت دانشگاه‌های هاروارد،  موسسه فناوری ماساچوست، استنفورد، آکسفورد، کمبریج، توکیو، سنگاپور، ملبورن، سیدنی، زوریخ و سایر دانشگاه‌های اشاره شده در این گزارش.

خبرنگار : همتی