قوانینی که بود، اما اجرا نشد؛ فرصت‌های سوخته برای نجات آب در کلانشهرها

به گزارش خبرنگار اجتماعی ایونا، بحران آب در ایران مدت‌هاست جدی شده و حالا حتی شهرهای بزرگی مثل تهران هم با کمبود منابع و فشار روی شبکه آب روبه‌رو هستند. اما بسیاری از کارشناسان می‌گویند قبل از اینکه سراغ طرح‌های بزرگ و پرهزینه مثل انتقال آب یا ساخت سد برویم، باید ببینیم کدام قوانین موجود، درست اجرا نشده‌اند؛ قوانینی که اگر جدی گرفته می‌شدند، شاید امروز وضعیت متفاوت بود.

 یکی از مهم‌ترین این قوانین، قانونی است که سال‌ها پیش وظیفه مدیریت یکپارچه آب شهری را از شهرداری‌ها گرفت و آن را به شرکت‌های آب و فاضلاب سپرد. قرار بود این تغییر کمک کند تا جلوی ساخت‌وسازهای بی‌رویه گرفته شود و برنامه‌ریزی شهری با توان تأمین آب هماهنگ باشد. اما در عمل، بخش زیادی از این قانون یا اجرا نشده یا در برابر فشارهای ساخت‌وساز شهری کم‌رنگ شده است.

 تحلیلگران می‌گویند مشکل اصلی اینجاست که شهرداری‌ها و شرکت‌های آب و فاضلاب اهداف متفاوتی دارند. شهرداری‌ها برای تامین هزینه‌های شهر و توسعه ساخت‌وسازها، مجوزهای زیادی صادر می‌کنند. در مقابل، شرکت‌های آب و فاضلاب تلاش می‌کنند جلوی بار بیشتر روی شبکه آب فرسوده را بگیرند. این اختلاف باعث شده مدیریت آب شهری چندپاره شود و تصمیم‌ها هم‌زمان نباشد.

 از طرف دیگر، موضوع اقتصاد آب هم مانع بزرگی است. هزینه واقعی تأمین و توزیع آب بسیار بیشتر از مبلغی است که مردم پرداخت می‌کنند؛ همین باعث شده شرکت‌های آب‌وفاضلاب همیشه به بودجه‌های دولتی وابسته باشند. در چنین شرایطی اجرای قوانین مهمی مثل قانون بهینه‌سازی مصرف آب شهری، که می‌تواند مصرف را کاهش دهد، عقب افتاده است.

 برخی دستورالعمل‌ها هم سال‌هاست وجود دارند اما به آن‌ها توجه نشده؛ مثل دستورالعمل‌هایی که باید بین مصرف‌کنندگان قدیمی و سازندگان ساختمان‌های جدید تفاوت قائل شود. اگر این قوانین اجرا می‌شد، فشار ساخت‌وساز روی شبکه آب تا حد زیادی کمتر می‌شد.

 در مجموع، بخش زیادی از قوانین مربوط به مصرف، بارگذاری شهری، تعرفه‌ها و هماهنگی میان نهادهای مختلف یا اجرا نشده یا نیمه‌کاره رها شده‌اند؛ و همین موضوع خود را در شکل‌گیری بحران آب نشان می‌دهد.

در نهایت...

بحران آب در شهرهای بزرگ فقط مشکل کمبود بارش و خشکسالی نیست. قوانین مهمی برای مدیریت آب وجود داشته، اما بخشی از آن‌ها اجرا نشده یا جدی گرفته نشده است. اگر این قوانین فعال می‌شدند و هماهنگی میان نهادهای شهری شکل می‌گرفت، شاید امروز بحران آب به این شدت نبود. هنوز هم دیر نشده؛ اجرای درست قوانین، اصلاح تعرفه‌ها و مشخص‌کردن وظایف هر نهاد می‌تواند مسیر مدیریت آب در ایران را تغییر دهد.

خبرنگار : شاکر