ماجرای صف‌های طولانی پمپ بنزین ها چیست؟/ آیا بحران سوخت آغاز شده است؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا، در این روزها که شهروندان با نگرانی اخبار منطقه، تنش‌های سیاسی و بحران‌های اقتصادی را دنبال می‌کنند، حالا صف‌های طولانی بنزین هم به بخشی از اضطراب روزمره مردم تبدیل شده است. در برخی مناطق تهران، از خیابان شریعتی تا میدان رسالت و ابتدای خیابان کرمان، رانندگان ساعت‌ها در صف می‌ایستند تا شاید بتوانند چند لیتر سوخت دریافت کنند؛ آن هم در شرایطی که بسیاری از جایگاه‌ها یا فاقد بنزین آزاد هستند یا تعداد کارت‌های آزاد آنها به‌شدت محدود شده است.

حذف خاموش کارت‌های آزاد

یکی از مهم‌ترین گلایه‌های شهروندان، کم‌شدن تدریجی کارت‌های سوخت آزاد در جایگاه‌هاست؛ اتفاقی که بدون اطلاع‌رسانی شفاف رخ داده و عملاً فشار بیشتری بر مردم وارد کرده است.

بسیاری از رانندگان می‌گویند اگر کارت شخصی همراه نداشته باشند، باید مدت زیادی منتظر بمانند یا از چند جایگاه مختلف سر بزنند تا شاید کارت آزادی پیدا شود. این وضعیت برای مسافران، رانندگان تاکسی اینترنتی یا افرادی که به هر دلیل به کارت شخصی دسترسی ندارند، به یک بحران واقعی تبدیل شده است.

مسئله فقط کمبود سوخت نیست؛ مسئله، بی‌اطلاعی و بی‌برنامگی است. مردم نمی‌دانند آیا این وضعیت موقتی است یا قرار است به بخشی دائمی از الگوی توزیع سوخت تبدیل شود.

از تهران تا جنوب؛ یک روایت مشترک

گزارش‌های مشابه فقط به تهران محدود نیست. در استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان نیز شهروندان از صف‌های طولانی، کمبود بنزین آزاد و اختلال در عرضه خبر می‌دهند. در برخی مناطق، رانندگان می‌گویند جایگاه‌ها در ساعات مختلف روز ناگهان عرضه آزاد را متوقف می‌کنند یا تنها با کارت شخصی سوخت می‌دهند.

 در میناب و جاسک، برخی شهروندان از شکل‌گیری صف‌های چند کیلومتری مقابل جایگاه‌های سوخت خبر می‌دهند؛ صف‌هایی که به گفته ساکنان محلی، نسبت به هفته‌های گذشته طولانی‌تر و بی‌سابقه‌تر شده‌اند. تصاویر و روایت‌های منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نیز نشان می‌دهد در برخی ساعات، خودروها برای ساعت‌ها در انتظار سوخت‌گیری باقی می‌مانند.

با این حال، وضعیت در همه شهرها یکسان نیست. از زنجان و برخی شهرهای شمال‌غربی کشور گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد شرایط هنوز عادی است و خبری از ازدحام سنگین یا محدودیت محسوس در عرضه نیست. 

همزمان با طولانی‌تر شدن صف‌ها، موج تازه‌ای از شایعات درباره تغییر سهمیه‌بندی و افزایش قیمت بنزین نیز در فضای مجازی دست‌به‌دست می‌شود؛ شایعاتی که در نبود اطلاع‌رسانی شفاف، به نگرانی عمومی دامن زده است.

برخی کانال‌ها و صفحات نزدیک به حوزه انرژی مدعی شده‌اند دولت در حال بررسی طرح جدیدی برای سهمیه‌بندی بنزین است؛ طرحی که براساس آن، سهمیه ۶۰ لیتری بنزین ۱۵۰۰ تومانی بدون تغییر باقی می‌ماند اما سهمیه بنزین ۳۰۰۰ تومانی از حدود ۱۰۰ لیتر به ۵۰ لیتر کاهش پیدا می‌کند.

در همین روایت‌ها، ادعاهایی درباره افزایش نرخ بنزین آزاد از ۵ هزار تومان به ۱۵ هزار تومان نیز مطرح شده است. حتی برخی گزارش‌ها از احتمال عرضه بنزین اکتان‌بالا با قیمت ۴۰ هزار تومان و بنزین سوپر با نرخ‌هایی بالاتر از ۷۰ هزار تومان سخن گفته‌اند؛ ارقامی که هنوز هیچ مقام رسمی آنها را تأیید نکرده اما به‌سرعت در افکار عمومی بازتاب پیدا کرده است.

فضای شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد بخش مهمی از جامعه، تحولات اخیر را نشانه‌ای از احتمال کمبود بنزین در ماه‌های آینده می‌داند. در کنار آن، گلایه‌ها درباره افت کیفیت سوخت نیز بار دیگر شدت گرفته است. برخی رانندگان از افزایش مصرف خودرو یا آسیب به موتور خودروها صحبت می‌کنند؛ موضوعی که پیش‌تر نیز بارها مطرح شده بود.

در این میان، برخی کاربران و فعالان محلی، انگشت اتهام را به سمت شبکه قاچاق سوخت و حتی برخی جایگاه‌ها گرفته‌اند؛ ادعاهایی که هنوز سند رسمی درباره آنها منتشر نشده اما بازتاب گسترده‌شان نشان می‌دهد سطح بی‌اعتمادی عمومی تا چه اندازه افزایش یافته است.

سکوتی که سوال برانگیز شده است

در چنین شرایطی، شاید مهم‌تر از خود کمبود، سکوت مسئولان باشد. نبود توضیح روشن و شفاف باعث شده فضای افکار عمومی پر از شایعه، نگرانی و روایت‌های ضدونقیض شود.

وقتی شهروندان هر روز با صف‌های طولانی مواجه می‌شوند اما توضیح مشخصی درباره علت آن نمی‌شنوند، طبیعی است که احساس ناامنی و بی‌اعتمادی گسترش پیدا کند. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده هر زمان مدیریت حوزه سوخت با ابهام و تصمیمات ناگهانی همراه شده، جامعه سریع‌تر دچار التهاب شده است.

کاربری از کرمان نوشته است: «یکبار تشریف بیارید کرمان ببینید بنزین زدن با کارت جایگاه چقدر سخته؛ باید ۵ صبح برویم صف، خوش‌شانس باشیم نوبتمان می‌شود. بعضی روزها هم بعد از دو ساعت می‌گویند تمام شد.» 

کاربری دیگر نوشت: «علاوه بر اینکه کارت سوخت آزاد تو خیلی از جایگاه‌ها نیست، به شکل عجیبی مصرف سوخت ماشینم بالا رفته؛ انگار آب بستن به بنزین.»

 یک کاربر نوشته است: «من فکر می‌کنم مشکل خود پمپ‌بنزین‌ها هستند که توی شبکه قاچاق فعال‌اند. اگر دولت در همه جایگاه‌ها دوربین تشخیص پلاک و سیستم هوشمند می‌گذاشت، امکان قاچاق کمتر می‌شد و شاید اصلاً نیازی به کارت سوخت نبود.»

کاربری در توصیف این وضعیت نوشته است: «راننده بیچاره از صبح ۱۲ تا پمپ‌بنزین رفته و نتوانسته بنزین بزند.»

بحران فقط بنزین نیست

آنچه امروز در پمپ‌بنزین‌ها دیده می‌شود، فقط یک مسئله خدماتی یا فنی نیست؛ این وضعیت، تصویری از فرسودگی در شیوه حکمرانی و اطلاع‌رسانی است. مردمی که ساعت‌ها در صف می‌ایستند، بیش از آنکه از کمبود بنزین خسته باشند، از بی‌خبری و بی‌پاسخ ماندن خسته‌اند.

در کشوری که بنزین سال‌ها یکی از مهم‌ترین مسائل اجتماعی و اقتصادی بوده، هر اختلال کوچک می‌تواند به سرعت به بحران روانی و اجتماعی تبدیل شود.

خبرنگار : عاروان