نشانه‌های ضعف یادگیری در کودکان: چرا برخی کندتر می‌آموزند و چه زمانی باید جدی گرفته شود

به گزارش خبرنگار آموزش نگاه ایرانیان نیوز (ایونا)، روان‌شناس پریسا ارجمندی درباره علل افت تحصیلی و نشانه‌های ضعف یادگیری در کودکان توضیح داد.

به‌نظر روان‌شناس، مشکلاتی مانند حواس‌پرتی، اضطراب و اختلالات یادگیری می‌توانند باعث افت عملکرد تحصیلی شوند و والدین باید در صورت تداوم این مشکلات، به‌سرعت به‌دنبال ارزیابی تخصصی باشند.

نشانه‌های ضعف یادگیری

پریسا ارجمندی، روانشناس، در خصوص نشانه‌های ضعف یادگیری در کودکان گفت: ضعف در یادگیری به معنای بروز مشکلات پایدار و بیش از حد انتظار در یک یا چند مهارت آموزشی، متناسب با سن و پایه تحصیلی کودک است. این چالش می‌تواند حوزه‌های مختلفی مانند خواندن، نوشتن، ریاضیات، درک مطلب، حافظه و یا تمرکز را درگیر کند.

وی افزود: نشانه‌های متعددی برای شناسایی این وضعیت وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به یادگیری بسیار کند مطالب جدید، فراموشی مکرر آموخته‌های قبلی، دشواری در مهارت‌های پایه (خواندن و نوشتن)، خطاهای مداوم در محاسبات، صرف زمان بسیار طولانی برای انجام تکالیف، اجتناب از فعالیت‌های درسی و نیاز دائمی به کمک بزرگسالان اشاره کرد. البته تاکید می‌شود که مشاهده یک یا چند مورد از این نشانه‌ها به‌تنهایی به‌معنای وجود اختلال یادگیری نیست و تشخیص نهایی نیازمند بررسی تخصصی است.

تشخیص و تمایز میان تنبلی و اختلال یادگیری

این روانشناس با اشاره به این‌که والدین از چه زمانی باید افت تحصیلی یا مشکلات یادگیری را جدی بگیرند، اظهار کرد: وقتی مشکل تداوم پیدا کند، در چند موقعیت دیده شود یا نسبت به عملکرد قبلی کودک تغییر محسوسی ایجاد شود، بهتر است بررسی شود. مثلا اگر کودکی قبلا عملکرد مناسبی داشته اما ناگهان افت کرده یا با وجود تمرین و حمایت مناسب همچنان در یک مهارت مشخص پیشرفت نمی‌کند، بهتر است موضوع را جدی گرفت. مهم است که والدین به‌جای برچسب‌هایی مثل تنبل شده، علت را بررسی کنند.

به گفته وی، تشخیص اینکه کودک واقعا «تنبلی» می‌کند یا با چالش‌های عمیق‌تری دست‌وپنجه نرم می‌کند، همیشه با مشاهده ساده امکان‌پذیر نیست. با این حال سرنخ‌هایی وجود دارد که به ما کمک می‌کند میان بی‌انگیزگی، ضعف تمرکز و اختلال یادگیری تمایز قائل شویم. بی‌انگیزگی معمولا زمانی خودش را نشان می‌دهد که کودک در یک درس خاص علاقه‌ای ندارد، اما در فعالیت‌های مورد علاقه خود عملکردی کاملا متفاوت و مثبت دارد. در مقابل مشکل اصلی در ضعف تمرکز، حفظ توجه است؛ کودک در این وضعیت ممکن است شروع کار را به‌خوبی بداند و انجام دهد، اما به‌سرعت دچار حواس‌پرتی می‌شود.

وی ادامه داد: در نهایت، اختلال یادگیری متفاوت از دو مورد قبلی است و به‌شکل یک مشکل مشخص و پایدار در مهارتی خاص مانند خواندن، نوشتن یا ریاضی بروز می‌کند. این مشکل حتی زمانی که کودک آموزش‌های مناسب دریافت کرده است همچنان باقی می‌ماند، بنابراین برای رسیدن به درک درست، همیشه بهتر است از خود بپرسیم چه چیزی باعث شده است که این کودک نتواند یا نخواهد این کار را انجام دهد؟

اختلالات یادگیری در حوزه‌های مختلف

این روان‌شناس درباره نشانه‌های احتمالی اختلالات یادگیری توضیح داد: این اختلالات می‌توانند به شکل‌های متفاوتی خود را نشان دهند. در حوزه خواندن، اختلالات اغلب با مواردی همچون کندخوانی، دشواری در تشخیص یا ترکیب صداها، حذف یا جابه‌جایی حروف و همچنین چالش در درک محتوای متن همراه است. در زمینه نوشتن نیز علائمی مانند غلط‌های املا پایدار، دشواری در نوشتن روان، مشکل در سازمان‌دهی نوشته یا داشتن دست‌خطی بسیار نامرتب و دشوار دیده می‌شود.

وی افزود: در ریاضیات نیز کودک ممکن است با مفاهیمی مثل درک مفهوم عدد، انجام محاسبات پایه، یادگیری جدول ضرب یا حل مسائل دچار چالش شود. نکته مهم اینجاست که اگر این مشکلات پایدار و قابل‌توجه باشند و با سطح کلی توانمندی‌های کودک تناسب نداشته باشند، ارزیابی تخصصی برای شناسایی دقیق ریشه آن‌ها اهمیت حیاتی پیدا می‌کند.

عوامل مؤثر بر عملکرد تحصیلی

به گفته ارجمندی، یادگیری فقط به هوش وابسته نیست و عواملی مانند خواب ناکافی، اضطراب و استرس، مشکلات توجه، مشکلات بینایی یا شنوایی، روش آموزشی نامناسب، مشکلات عاطفی، فشار خانوادگی، غیبت‌های زیاد از مدرسه، استفاده افراطی از صفحه‌نمایش، مشکلات ارتباطی با معلم یا همکلاسی‌ها و همچنین اختلالات خاص یادگیری می‌توانند عملکرد تحصیلی را تحت تاثیر قرار دهند.

وی درباره اینکه اضطراب، ترس از اشتباه و فشار والدین چه نقشی در کاهش تمرکز و توان یادگیری کودک دارند، بیان کرد: کودکی که دائما نگران اشتباه‌کردن است، بخشی از ظرفیت ذهنی خود را صرف نگرانی و کنترل ترس می‌کند و در نتیجه توجه و حافظه کاری او می‌تواند تحت تاثیر قرار گیرد. جمله‌هایی مثل «چرا نمی‌فهمی»، «ببین فلانی چقدر بهتره» یا «اگر نمره‌ات خوب نشه» معمولاً مشکل را حل نمی‌کنند و ممکن است اضطراب و اجتناب از درس را بیشتر کنند. بهتر است پیام والد این باشد که «اشتباه کردن بخشی از یادگیری است و بیا ببینیم کجای کار برایت سخت شده».

تاثیر خواب ناکافی و استفاده از فناوری بر یادگیری کودک

وی با اشاره به اینکه کم‌خوابی، استفاده زیاد از تلفن همراه و بازی‌های رایانه‌ای چه تاثیری بر تمرکز و یادگیری کودکان دارد؟ گفت: خواب کافی برای توجه، حافظه و یادگیری ضروری است و کم‌خوابی می‌تواند باعث خستگی، تحریک‌پذیری و کاهش تمرکز شود. استفاده زیاد و بدون برنامه از تلفن همراه، شبکه‌های اجتماعی و بازی‌ها نیز می‌تواند زمان خواب، فعالیت بدنی، مطالعه و تعامل خانوادگی را کاهش دهد. موضوع فقط بد بودن گوشی نیست، بلکه مقدار، زمان استفاده و نوع محتوای مصرفی اهمیت دارد.

منبع: همشهری آنلاین

خبرنگار : همتی