هرمز، اورانیوم و تحریم‌ها سه گره کور مذاکرات تهران و واشنگتن

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، در روزهایی که معادله ایران و آمریکا به حساس‌ترین نقطه خود رسیده، تهران به کانون رفت‌وآمد بازیگران منطقه‌ای تبدیل شده است. پاکستان، قطر، عربستان، مصر، ترکیه و حتی چین تلاش می‌کنند از طریق میانجی‌گری، مانع فروپاشی روند مذاکرات و بازگشت بحران به فاز نظامی شوند.

در همین چارچوب، ژنرال عاصم منیر پس از تعویق یک‌روزه سفرش، سرانجام وارد تهران شد. سفری که طبق برخی گزارش‌ها، انجام آن به دریافت نشانه‌هایی از پیشرفت در تبادل پیام‌ها میان تهران و واشنگتن مشروط شده بود.

همزمان، هیاتی از قطر نیز با هماهنگی ایالات متحده وارد تهران شد تا درباره آخرین نسخه‌های پیشنهادی برای توقف جنگ و آغاز مذاکرات رسمی رایزنی کند.

در همین راستا، خبرگزاری رویترز نیز مدعی شد دوحه تلاش تازه‌ای را برای نزدیک کردن مواضع دو طرف آغاز کرده است.

بازار شرط‌بندی هم به توافق واکنش نشان داد

اهمیت سفر فرمانده ارتش پاکستان تا جایی بود که برخی پلتفرم‌های شرط‌بندی سیاسی مانند "پلی مارکت" پس از انتشار خبر این سفر، احتمال دستیابی به توافق را بیش از ۱۰ درصد افزایش دادند.

شبکه اسرائیلی کان نیز به نقل از رسانه‌های عربی نوشت که حضور عاصم منیر در تهران می‌تواند نشانه‌ای از پیشرفت مذاکرات باشد؛ هرچند منابع نزدیک به گفت‌وگوها تاکید دارند هنوز نمی‌توان از قطعی بودن توافق سخن گفت.

یک منبع آگاه به العربی الجدید گفته است که سفر مقام‌های پاکستانی بیشتر در راستای تقویت نقش میانجی‌گرانه اسلام‌آباد و جلوگیری از تشدید تنش‌ها انجام شده و نه اعلام قریب‌الوقوع توافق.

اختلاف اصلی اورانیوم و هرمز است

با وجود رفت‌وآمدهای دیپلماتیک دو موضوع همچنان به‌عنوان اصلی‌ترین گره‌های مذاکرات باقی مانده‌اند: ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران و وضعیت تنگه هرمز.

بر اساس گزارش منابع نزدیک به مذاکرات، واشنگتن خواهان تضمین‌های سختگیرانه درباره برنامه هسته‌ای ایران و همچنین باز ماندن کامل تنگه هرمز است. موضوعی که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز به‌صراحت به آن اشاره کرده و گفته جامعه جهانی محدودیت در عبور و مرور این آبراه را تحمل نخواهد کرد.

در مقابل، تهران همچنان بر مواضع خود درباره حق غنی‌سازی و نحوه مدیریت تنگه هرمز تاکید دارد.

منابع ایرانی می‌گویند: هرگونه توافق باید بر اساس «پیشنهاد ۱۴ ماده‌ای ایران» پیش برود و رفع تدریجی تحریم‌ها نیز دارای جدول زمانی روشن و قابل‌اجرا باشد.

رسانه‌های عربی و غربی بارها جزئیاتی از یک پیش‌نویس احتمالی توافق میان ایران و آمریکا منتشر کرده‌اند؛ پیش‌نویسی که گفته می‌شود شامل توقف درگیری‌ها، پایان جنگ رسانه‌ای، تعهد به عدم حمله به زیرساخت‌ها، احترام به حاکمیت کشورها، تشکیل سازوکار مشترک نظارتی و آغاز مذاکرات رسمی ظرف هفت روز است.

همچنین در این روایت‌ها، لغو تدریجی تحریم‌های آمریکا در برابر اجرای تعهدات ایران نیز مطرح شده است.

با این حال، تهران این گزارش‌ها را تایید نکرده است.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، صراحتا اعلام کرده که گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای درباره جزئیات مذاکرات قابل تایید نیست و بخش عمده اخبار منتشرشده فاقد اعتبار است.

بقائی تاکید کرده تمرکز فعلی مذاکرات بر «خاتمه جنگ در همه جبهه‌ها» قرار دارد و مباحث مربوط به غنی‌سازی یا ذخایر اورانیوم، صرفا در حد فضاسازی رسانه‌ای مطرح می‌شود.

نتانیاهو نگران توافق است

در این میان، گزارش‌های رسانه‌ای از اختلاف جدی میان واشنگتن و تل‌آویو درباره روند مذاکرات حکایت دارد.

وب‌سایت آکسیوس مدعی شده تماس تلفنی اخیر دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو با تنش همراه بوده و نخست‌وزیر اسرائیل نسبت به روند مذاکرات به‌شدت بدبین است.

بر اساس این گزارش، نتانیاهو خواهان ازسرگیری جنگ و افزایش فشار نظامی بر ایران است، در حالی که ترامپ همچنان احتمال دستیابی به توافق را ممکن می‌داند و در عین حال تهدید کرده اگر توافقی حاصل نشود، گزینه نظامی همچنان روی میز باقی خواهد ماند.

طرح مشترک چین و پاکستان چیست؟

همزمان با این تحرکات، پاکستان و چین نیز از ارائه یک طرح پنج‌ماده‌ای مشترک برای پایان دادن به بحران خبر داده‌اند.

سخنگوی وزارت خارجه پاکستان اعلام کرده اسلام‌آباد و پکن به‌طور مشترک ابتکاری را برای توقف جنگ و بازگرداندن مسیر دیپلماسی طراحی کرده‌اند؛ ابتکاری که قرار است در سفر آتی نخست‌وزیر پاکستان به چین نیز مورد بررسی قرار گیرد.

در شرایط کنونی، آنچه از فضای مذاکرات برداشت می‌شود، نزدیک شدن طرف‌ها به یک نقطه تعیین‌کننده است؛ نقطه‌ای که می‌تواند یا به توافقی موقت و مرحله‌ای منجر شود یا بار دیگر منطقه را به سمت تشدید تنش سوق دهد.

منابع نزدیک به مذاکرات می‌گویند پیشرفت‌هایی در برخی حوزه‌ها حاصل شده، اما اختلاف بر سر میزان غنی‌سازی، نحوه نگهداری ذخایر اورانیوم، جدول رفع تحریم‌ها و مدیریت تنگه هرمز همچنان پابرجاست.

خبرنگار : عاروان