هشدار؛ از خلیج فارس به واشنگتن، اینترنت جهان به تنگه هرمز گره خورد

کابل‌هایی که جهان را به هم متصل می‌کنند

بخش بزرگی از اینترنت جهان از طریق کابل‌های فیبر نوری زیردریایی منتقل می‌شود؛ کابل‌هایی که قاره‌ها را به هم متصل کرده و ستون فقرات اقتصاد دیجیتال جهان محسوب می‌شوند. بسیاری از این مسیرها از خلیج فارس و تنگه هرمز عبور می‌کنند؛ منطقه‌ای که سال‌ها تنها به‌عنوان شاهراه انرژی شناخته می‌شد، اما حالا اهمیت دیجیتال آن نیز حائز اهمیت است.

بر اساس گزارش سی‌ان‌ان، دو کابل مهم بین‌المللی یعنی «فالکون» و «گلف بریج اینترنشنال» از آب‌های سرزمینی ایران عبور می‌کنند که هرگونه اختلال در این مسیرها می‌تواند زنجیره‌ای از بحران‌های اقتصادی و ارتباطی را از خاورمیانه تا اروپا و آسیا فعال کند.

اینترنت، بانکداری و تجارت جهانی در معرض تهدید

مصطفی احمد، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات هبتور در امارات، در این گزارش تأکید کرده است که اختلال در کابل‌های عبوری از تنگه هرمز می‌تواند کشورهای حاشیه خلیج فارس را با بحران جدی اینترنت، بانکداری و صادرات انرژی روبه‌رو کند.

به گفته او، این اختلالات تنها محدود به منطقه نخواهد بود؛ هند ممکن است بخش بزرگی از ترافیک اینترنتی و صنعت عظیم برون‌سپاری خود را از دست بدهد، معاملات مالی میان اروپا و آسیا کند شود و حتی برخی کشورهای شرق آفریقا با قطعی گسترده اینترنت مواجه شوند.

در واقع، برخلاف تصور عمومی، هدف قرار گرفتن کابل‌های زیردریایی تنها به معنای کند شدن اینترنت نیست؛ بلکه می‌تواند سیستم‌های بانکی، مراکز داده، سرویس‌های ابری، زیرساخت‌های هوش مصنوعی، ارتباطات نظامی، دورکاری، بازی‌های آنلاین و پلتفرم‌های استریم را همزمان دچار اختلال کند.

الگوی «کانال سوئز دیجیتال»

در بخش دیگری از این گزارش آمده است که ایران اکنون به دنبال مدلی مشابه سیاست مصر در کانال سوئز است؛ یعنی تبدیل موقعیت جغرافیایی به یک اهرم اقتصادی و ژئوپلیتیکی پایدار.

رسانه‌های ایرانی طی ماه‌های اخیر بارها از ضرورت دریافت هزینه عبور داده‌ها و الزام شرکت‌های فناوری خارجی به تبعیت از قوانین ایران سخن گفته‌اند. نام شرکت‌هایی مانند Google، Microsoft، Meta و Amazon نیز در این گزارش مطرح شده است.

همان‌طور که جهان نمی‌تواند تنگه هرمز را در بازار انرژی نادیده بگیرد، در آینده نیز شاید نتواند نقش این منطقه را در اقتصاد دیجیتال جهانی نادیده بگیرد.

در ادامه گزارش سی‌ان‌ان به حادثه سال ۲۰۲۴ نیز اشاره کرده است؛ زمانی که سه کابل زیردریایی در دریای سرخ پس از غرق شدن یک کشتی آسیب دیدند و حدود ۲۵ درصد ترافیک اینترنت منطقه مختل شد. همان حادثه نشان داد زیرساخت‌های ارتباطی دریایی تا چه اندازه شکننده و در برابر بحران‌های امنیتی آسیب‌پذیر هستند.

اکنون نگرانی اصلی غرب این است که اگر درگیری منطقه‌ای گسترده‌تر شود، مسیرهای دیجیتال جهان نیز ممکن است وارد جنگی خاموش اما ویرانگر شوند.

تنگه هرمز؛ از شاهراه نفت تا اهرم جنگ سایبری و اقتصادی

 ایران تلاش دارد مفهوم بازدارندگی را از حوزه نظامی فراتر ببرد و آن را به اقتصاد دیجیتال جهانی گره بزند؛ راهبردی که هزینه هرگونه تقابل را برای غرب و اقتصاد جهانی چند برابر می‌کند.

دینا اسفندیاری، تحلیلگر بخش خاورمیانه در Bloomberg Economics، در این باره می‌گوید: «ایران می‌خواهد هزینه هرگونه حمله احتمالی آن‌قدر سنگین باشد که هیچ کشوری جرأت ورود دوباره به چنین جنگی را نداشته باشد.»

در شرایطی که جهان بیش از هر زمان دیگری به اینترنت، داده و ارتباطات برخط وابسته شده، حالا تنگه هرمز فقط گلوگاه نفت نیست؛ بلکه به یکی از حساس‌ترین نقاط اتصال اقتصاد دیجیتال جهان تبدیل شده است؛ نقطه‌ای که هر بحران در آن می‌تواند از بازار انرژی تا اینترنت جهانی را همزمان تحت تأثیر قرار دهد.