پایان نسل بشر تا سال ۲۱۰۰؟ پای هوش مصنوعی و جنگ هسته‌ای در میان است

 به نقل از گاردین، این موارد در صدر فهرستی متشکل از ۱۷ تهدید عمده برای سلامت انسان در ۷۵ سال آینده قرار دارند؛ فهرستی که شامل کاهش بودجه‌های حمایتی و کمک‌رسانی از سوی کشورهای ثروتمند، بحران اقلیمی و سوءتغذیه کودکان نیز می‌شود. 

کارشناسان «کمیسیون لنست در مورد تهدیدات جهانی سلامت در قرن بیست و یکم» اعلام کردند که تمامی این تهدیدها با یکدیگر در تعامل هستند و باید به‌صورت هم‌زمان به آن‌ها پرداخته شود؛ با این حال، آن‌ها تأکید کردند که برای مقابله با هر یک از این تهدیدها، «راهکاری عملی و واقع‌بینانه» وجود دارد. 

پروفسور کریستوفر موری، رئیس مشترک این کمیسیون و مدیر «موسسه سنجش و ارزیابی سلامت» در دانشگاه واشنگتن، گفت: تصمیماتی که رهبران امروز اتخاذ می‌کنند، سلامت و رفاه نسل آینده را شکل خواهد داد. 

این کمیسیون برای تدوین فهرست خود، بر اساس روندهای کنونی، مدل‌سازی کرد که هر یک از این تهدیدها چه میزان از سال‌های زندگی توأم با سلامت را به دلیل بیماری، ناتوانی یا مرگ زودرس از بین می‌برند؛ شاخصی که با عنوان «سال‌های زندگی تعدیل‌شده بر اساس ناتوانی» (DALYs) شناخته می‌شود. 

در این گزارش آمده است: استفاده مخرب از هوش مصنوعی (از جمله برای ساخت سلاح‌های بیولوژیک) و درگیری هسته‌ای همراه با قحطی ناشی از آن، خطر انقراض بشر را در ۷۵ سال آینده به همراه دارند. 

این گزارش می‌افزاید که اگرچه احتمال وقوع این رویدادها پایین است، اما در صورت وقوع درگیری هسته‌ای — از طریق انتشار ذرات کافی در جو فوقانی که مانع رسیدن نور خورشید و منجر به قحطی می‌شود — یا از طریق سلاح‌های بیولوژیکِ ساخته‌شده با هوش مصنوعی، پتانسیل نابودی بشریت را دارند.

در سرمقاله نشریه «لنست» (Lancet) که هم‌زمان با این گزارش منتشر شد، هشدار داده شده است: در صورت وقوع این تهدیدها، ابعاد آسیب چنان گسترده خواهد بود که فاجعه‌ای آخرالزمانی را برای بشریت رقم خواهد زد. 

سایر خطراتی که می‌توانند مجموعاً باعث از دست رفتن بیش از یک میلیارد سال عمر سالم (شاخص DALY) شوند - و از این رو «تهدیدهای فاجعه‌بار عمده» تلقی می‌شوند - عبارت‌اند از: آلودگی هوا، مقاومت ضدمیکروبی، سوءتغذیه کودکان و فروپاشی اقلیمی؛ و همچنین درگیری‌های متعارف، کاهش کمک‌های خارجی، مصرف بالای الکل، فشار خون بالا، نابرابری درآمد، سطح پایین تحصیلات، همه‌گیری‌های طبیعی، چاقی، سلامت روان نامطلوب، استعمال دخانیات و پیری ناسالم. 

برای گنجانده شدن در این فهرست، تهدیدها نه‌تنها باید پتانسیل ایجاد تلفات سنگین در سال‌های عمر سالم را می‌داشتند، بلکه باید راهکارهای بالقوه‌ای نیز برای مقابله با آن‌ها وجود می‌داشت. 

ابراهیم ابوبکر، عضو این کمیسیون و استاد اپیدمیولوژی بیماری‌های عفونی در دانشگاه UCL، گفت: رویکرد ما این نیست که بگوییم «بیایید بترسید؛ ما فهرستی از تهدیدهای متعدد پیش روی بشریت داریم». بلکه مبنای کار ما این است که اگر شما امروز سیاست‌گذار هستید - چه در سطح چندجانبه جهانی و چه در سطح ملی - این‌ها تهدیدهای بالقوه‌ای هستند که ممکن است با آن‌ها روبرو شوید، و این میزان تأثیری است که با اقدام کردن، واقعاً می‌توانید ایجاد کنید. 

بر اساس این گزارش - که سناریوهای بهترین و بدترین حالت را برای هر تهدید مدل‌سازی کرده است - اقدام برای محدود کردن گرمایش جهانی به حدود ۱.۸ درجه سانتی‌گراد (به‌جای اجازه دادن به افزایش آن تا ۴.۴ درجه) می‌تواند از هدر رفتن ۱.۸۹ میلیارد سال عمر سالم جلوگیری کند. 

در مناطق با درآمد بالا، بیماری‌های غیرواگیر مانند چاقی و مشکلات سلامت روان تهدیدهای اصلی محسوب می‌شدند، در حالی که در مناطق کم‌درآمد، افت شاخص‌های سلامت ناشی از عواملی همچون سطح پایین تحصیلات بود. 

بسیاری از کشورهای کمک‌کننده بزرگ، از جمله ایالات متحده و بریتانیا، طی سال گذشته از کاهش چشمگیر بودجه‌های کمک‌رسانی خبر داده‌اند. یافته‌های این کمیسیون نشان می‌دهد که فروپاشی احتمالی یا کاهش شدید کمک‌های بین‌المللی در حوزه سلامت می‌تواند تا پیش از سال ۲۱۰۰ منجر به از دست رفتن ۱.۵ میلیارد سال عمر سالم (DALY) شود که نزدیک به ۷۰ درصد آن مربوط به منطقه جنوب صحرای آفریقا خواهد بود؛ منطقه‌ای که بیشترین بار سوءتغذیه کودکان را نیز متحمل می‌شود. 

این کمیسیون متشکل از ۳۵ کارشناس بود و یافته‌های آن روز یکشنبه در «اجلاس جهانی سلامت» در برلین آلمان ارائه خواهد شد. ارزیابی آن‌ها به‌صورت سالانه به‌روزرسانی می‌شود تا ۱۷ تهدید شناسایی‌شده، با در نظر گرفتن داده‌های جدید و هرگونه خطر نوظهور، مجدداً مورد بررسی قرار گیرند. 

نویسندگان گزارش از رهبران خواستند تا پیش از آنکه این مخاطرات به بحران تبدیل شوند، برای مقابله با آن‌ها اقدام کنند؛ اقداماتی که شامل سرمایه‌گذاری در نوآوری‌های فناورانه و تقویت نظام‌های سلامت می‌شود. 

موری گفت: ما این فرایند را سه سال پیش با این تصور آغاز کردیم که تنها سه تهدید بزرگ وجود دارد: مناقشات، تغییرات اقلیمی و همه‌گیری‌ها. اما اکنون با طیف بسیار گسترده‌تری از تهدیدها روبرو هستیم که باید نگران آن‌ها باشیم؛ دولت‌ها واقعاً باید بودجه و نیروی انسانی لازم را به پیش‌بینی، پیشگیری و آمادگی برای مقابله با این مجموعه متنوع از تهدیدها اختصاص دهند.

برای قرار گرفتن در این فهرست، یک تهدید باید علاوه‌بر احتمال ایجاد خسارت گسترده به سلامت انسان، راهکارهای بالقوه‌ای برای مقابله نیز داشته باشد. 

نوع تهدیدهای غالب نیز در مناطق مختلف جهان متفاوت است. در مناطق پردرآمد، بیماری‌های غیرواگیر مانند چاقی و مشکلات سلامت روان سهم بیشتری در تهدید سلامت دارند؛ درحالی‌که در مناطق کم‌درآمد، عواملی مانند سطح پایین تحصیلات نقش پررنگ‌تری ایفا می‌کنند. 

طبق برآورد این کمیسیون، فروپاشی یا کاهش شدید کمک‌های بین‌المللی سلامت می‌تواند تا سال ۲۱۰۰ به ازدست‌رفتن حداکثر ۱٫۵ میلیارد سال زندگی سالم منجر شود. نزدیک به ۷۰ درصد این خسارت احتمالی مربوط به کشورهای جنوب صحرای آفریقا خواهد بود؛ منطقه‌ای که با پیامدهای سوءتغذیه کودکان نیز دست‌وپنجه نرم می‌کند.

این ارزیابی ۱۵ تهدید دیگر را شناسایی می‌کند که هرکدام می‌توانند در مجموع بیش از یک میلیارد سال زندگی سالم را از بین ببرند. این موارد عبارت‌اند: از آلودگی هوا، مقاومت ضدمیکروبی، سوءتغذیه کودکان، بحران اقلیمی، درگیری‌های نظامی متعارف، کاهش کمک‌های خارجی، مصرف بالای الکل، فشار خون بالا، نابرابری درآمد، سطح پایین تحصیلات، همه‌گیری‌های طبیعی، چاقی، مشکلات سلامت روان، سیگار کشیدن و سالمندی ناسالم.