پرواز همای؛ آوازخوانی از دیار باران

تولد و مسیر شکل‌گیری هنری

پرواز همای، هنرمندی که بسیاری او را با صدای گرم، اشعار پرشور و اجراهای متفاوتش می‌شناسند، در ۲۰ بهمن ۱۳۵۸ در روستای احمدسرگورابِ شفت، در استان گیلان چشم به جهان گشود. او که نام اصلی‌اش سعید جعفرزاده احمدسرگورابی است، بعدها با رضایت پدر و برای سهولت در تلفظ نام خانوادگی، نام هنری «پرواز همای» را برگزید؛ نامی که امروز در موسیقی ایران شناخته‌شده و آشناست.

همای دوران کودکی و نوجوانی خود را در طبیعت سرسبز گیلان سپری کرد و پس از دریافت دیپلم از هنرستان کمال‌الملک رشت، راهی تهران شد تا تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته موسیقی ادامه دهد. او با سازهای سه‌تار و پیانو آموزش آکادمیک دید و در کنار آن، ردیف‌ها و ظرایف آواز ایرانی را نزد استادانی همچون فریدون پوررضا، کمال‌الدین عباسی، هنگامه اخوان و کریم صالح عظیمی فرا گرفت.

گروه مستان و آثار تلفیقی

نام پرواز همای بیش از هر چیز با گروه «مستان» گره خورده است؛ گروهی متشکل از نوازندگان موسیقی ایرانی که سال‌ها در داخل و خارج از کشور به اجرای برنامه پرداخته‌اند.

آثار او تلفیقی از موسیقی سنتی، روایت‌های نمایشی و شعر است و در کنار زبان فارسی، گاه رنگ و بوی گویش‌های گیلکی و تالشی را نیز به خود می‌گیرد.

از جمله تجربه‌های متفاوت این هنرمند، اجرای آثاری با ساختار اپرایی است.

«اپرای حلاج» که در سال ۱۳۹۷ در مجموعه سعدآباد روی صحنه رفت، روایتی موسیقایی از زندگی، اندیشه و سرنوشت حسین منصور حلاج بود؛ شخصیتی که قرن‌هاست نامش با عرفان، عشق و حقیقت‌جویی درآمیخته است.

این اثر همانند دیگر پروژه‌های نمایشی همای، موافقان و منتقدان بسیاری داشت و بحث‌هایی را درباره تعریف و قالب اپرا در موسیقی ایران برانگیخت.

جایگاه در موسیقی معاصر

پرواز همای در سال‌های فعالیت هنری خود، علاوه بر حضور در صحنه موسیقی، گاه به دلیل برخی اظهارنظرها و مواضع اجتماعی نیز در کانون توجه رسانه‌ها و افکار عمومی قرار گرفته است. با این حال، آنچه بیش از همه نام او را در حافظه دوستداران موسیقی ثبت کرده، صدایی است که از دل موسیقی اصیل ایرانی برمی‌خیزد و کوشیده است میان سنت، روایت و نمایش پلی تازه بنا کند.

امروز پرواز همای یکی از چهره‌های شناخته‌شده موسیقی معاصر ایران به شمار می‌رود؛ هنرمندی که آثارش برای بسیاری از مخاطبان، یادآور تلفیق شعر، موسیقی و روایت در قالبی متفاوت و شخصی است.