چرا گزینه نظامی علیه ایران شکست می‌خورد؟/ روایت یک محاسبه پرهزینه برای واشنگتن

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، در شرایطی که ناوهای آمریکایی، آرایش جدید نظامی و تهدیدهای رسانه‌ای بار دیگر به صدر اخبار بازگشته‌اند، تحلیل ها نشان می دهد که واشنگتن با وجود نزدیک شدن به آستانه درگیری همچنان فاقد اطمینان نسبت به نتیجه هرگونه رویارویی نظامی با ایران است. مسئله‌ای که مهم‌ترین عامل بازدارنده در برابر آغاز یک جنگ گسترده محسوب می‌شود.

سایه جنگ بدون تضمین پیروزی

تحرکات اخیر آمریکا در منطقه از استقرار تجهیزات نظامی تا مانورهای مشترک این تصور را ایجاد کرده که گزینه نظامی همچنان روی میز کاخ سفید قرار دارد. با این حال عقب‌نشینی‌های مقطعی و تغییر مواضع در واشنگتن به‌ویژه پس از تهدیدها و اعلام‌های متناقض درباره حمله احتمالی نشان داده که تصمیم‌گیران آمریکایی نسبت به نتیجه نهایی هرگونه درگیری تردیدهای جدی دارند.

تجربه درگیری‌های اخیر ثابت کرده که ابزار نظامی الزاماً به معنای تحقق اهداف راهبردی آمریکا در قبال ایران نیست حتی در صورت وارد آمدن ضربات سنگین تغییر رفتار یا عقب‌نشینی تهران تضمین‌شده نخواهد بود.

جنگ ۴۰ روزه و تغییر معادلات بازدارندگی

در تحلیل‌های منتشرشده پیرامون تحولات اخیر از جنگ ۴۰ روزه به‌عنوان نقطه عطفی در تغییر محاسبات امنیتی منطقه یاد می‌شود. رخدادی که نشان داد ایران توان عبور از فشارهای سنگین نظامی و اقتصادی را دارد.

این ارزیابی‌ها تأکید می‌کنند که حملات محدود یا فشارهای نظامی نه‌تنها موجب انعطاف بیشتر تهران در مذاکرات نمی‌شود بلکه می‌تواند به افزایش سطح تقابل و فعال شدن گزینه‌هایی منجر شود که خارج از محاسبات اولیه واشنگتن قرار دارد.

ترور رهبران سناریویی که کارایی گذشته را ندارد

یکی از محورهای مطرح در تحلیل‌های اخیر ناکارآمدی گزینه ترور و حذف چهره‌های کلیدی ایران است. تحلیلگران نزدیک به جریان مقاومت معتقدند ساختار تصمیم‌گیری در ایران وابسته به افراد نیست و تجربه‌های گذشته نشان داده حذف چهره‌ها نه‌تنها موجب توقف روندها نشده بلکه بعضاً انسجام بیشتری ایجاد کرده است.

همچنین دسترسی اطلاعاتی و عملیاتی گذشته برای اجرای چنین سناریوهایی نیز به‌شدت محدود شده و هرگونه اقدام مشابه می‌تواند تبعات امنیتی گسترده‌تری برای طرف مقابل به همراه داشته باشد.

تنگه هرمز نقطه فشار متقابل ایران

بخش مهم دیگری از تحلیل‌ها به مسئله تنگه هرمز اختصاص دارد. شاهراهی که همواره یکی از مهم‌ترین اهرم‌های ژئوپلیتیک ایران محسوب شده است.

بر اساس این ارزیابی‌ها هرگونه حمله گسترده به زیرساخت‌های ایران می‌تواند معادله امنیت انرژی در منطقه را به‌طور کامل تغییر دهد در صورت ورود درگیری به مرحله فراگیر احتمال اختلال در تردد نفتکش‌ها و بسته شدن تنگه هرمز به یکی از سناریوهای جدی تبدیل خواهد شد. رخدادی که می‌تواند بازار جهانی انرژی را وارد بحرانی کم‌سابقه کند.

آمریکا در صورت وقوع چنین وضعیتی ناچار خواهد شد با جغرافیای منطقه وارد جنگ شود. جغرافیایی که برتری نظامی کلاسیک را با چالش مواجه می‌کند.

پروژه نارضایتی اجتماعی محاسبه‌ای که جواب نداد

در بخش دیگری از این تحلیل‌ها، به ناکامی پروژه‌های مبتنی بر نارضایتی اجتماعی اشاره شده است. ارزیابی‌های مطرح‌شده مدعی است که تحولات امنیتی اخیر برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها موجب افزایش همبستگی اجتماعی در داخل ایران شده و نوعی بازدارندگی اجتماعی را شکل داده است.

تحلیلگران حامی این دیدگاه معتقدند بخش مهمی از جامعه ایران تهدید خارجی را عاملی برای حفظ انسجام داخلی تلقی می‌کند و همین مسئله، بخشی از محاسبات واشنگتن را با خطا مواجه کرده است.

تأسیسات هسته‌ای پرهزینه‌ترین سناریو است

در میان گزینه‌های مطرح، حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران همچنان یکی از پرریسک‌ترین سناریوها توصیف می‌شود که هرگونه اقدام مستقیم علیه این مراکز می‌تواند واکنش‌های غیرقابل پیش‌بینی در سطح منطقه ایجاد کند و دامنه بحران را به‌مراتب فراتر از یک درگیری محدود ببرد.

همچنین هزینه‌های امنیتی، سیاسی و اقتصادی چنین اقدامی به حدی بالاست که حتی جریان‌های تندرو در آمریکا نیز درباره آن اجماع کامل ندارند.

در مجموع، فضای تحلیلی موجود نشان می‌دهد بخش مهمی از معادله فعلی نه صرفاً به توان نظامی بلکه به محاسبه هزینه و فایده در واشنگتن بازمی‌گردد. 

بنابراین در چنین شرایطی آنچه بیش از هر چیز مورد توجه قرار گرفته این گزاره است که هرگونه درگیری احتمالی با ایران برخلاف برخی برآوردهای اولیه می‌تواند وارد مسیری فرسایشی پرهزینه و غیرقابل کنترل شود. مسیری که نتیجه آن لزوماً مطابق سناریوهای طراحی‌شده در اتاق‌های فکر آمریکایی نخواهد بود.

خبرنگار : عاروان