اینترنت چندپاره؛ از دسترسی محدود تا ایده اینترنت طبقاتی

به گزارش خبرنگار فناوری ایونا، در روزهای اخیر، مجموعه‌ای از گزارش‌ها از افزایش دسترسی محدود برخی اقشار از جمله دانشگاهیان و برنامه‌نویسان به اینترنت بین‌الملل حکایت دارد؛ دسترسی‌هایی که به‌صورت هدفمند و برای «اهداف تحقیقاتی یا کاری» تعریف شده و در عین حال، ابهامات زیادی درباره سازوکار، دامنه و معیارهای آن وجود دارد.

در این میان، طرحی با عنوان «اینترنت پرو» یا همان اینترنت ویژه، به یکی از محورهای بحث در فضای رسانه‌ای و تخصصی تبدیل شده است؛ طرحی که برخی آن را تلاشی برای ایجاد دسترسی کنترل‌شده و پولی به اینترنت بدون فیلتر و برخی دیگر آن را شکل جدیدی از تفکیک دسترسی دیجیتال می دانند.

دسترسی گزینشی؛ اینترنت برای برخی گروه‌های خاص

بر اساس گزارش‌های غیررسمی، برخی پیامک‌ها برای کاربران خاص ارسال شده که در آن امکان احراز هویت برای دریافت دسترسی ویژه مطرح شده است؛ اما نکته قابل توجه، ابهام در منشأ این پیام‌ها و نبود تأیید رسمی درباره ارسال‌کننده آن‌هاست. همین موضوع باعث شده روایت‌های متناقضی درباره واقعی بودن یا آزمایشی بودن این طرح شکل بگیرد.

در همین چارچوب، برخی گزارش‌ها از مدل قیمت‌گذاری احتمالی نیز صحبت می‌کنند؛ از هزینه‌های اولیه برای احراز هویت تا تعرفه‌های متفاوت برای دسترسی به اینترنت «فیلتر نشده» در مقایسه با اینترنت معمول. این موضوع، به‌طور طبیعی بحث عدالت دسترسی و شکاف دیجیتال را در مرکز توجه قرار داده است.

منتقدان این مدل احتمالی، آن را مصداقی از شکل‌گیری «اینترنت رانتی» یا «اینترنت طبقاتی» می‌دانند؛ مدلی که در آن کیفیت و نوع دسترسی نه بر اساس نیاز عمومی، بلکه بر اساس جایگاه شغلی یا توان مالی تعیین می‌شود. در مقابل، برخی حامیان احتمالی این طرح، آن را راهی برای تأمین نیازهای تخصصی کسب‌وکارها و جلوگیری از اختلال در فعالیت‌های حرفه‌ای توصیف می‌کنند.

نیما قاضی در گفت‌وگو با رسانه سیتنا با اشاره به پیگیری‌های انجام شده برای حل مشکلات اینترنت و همچنین اختلال در سامانه‌های پیامکی کسب و کارها، اظهار کرد که تا این لحظه تغییر محسوسی در وضعیت دسترسی شرکت‌ها به اینترنت رخ نداده است. 

او در این باره توضیح داد که طی هفته‌ها و روزهای گذشته نهادهای مختلفی از اجرای طرح اینترنت ویژه برای کسب و کارها خبر داده‌اند و حتی فرم‌هایی برای ثبت‌نام و ارسال درخواست نیز منتشر شده است.

با این حال، به گفته رئیس انجمن تجارت الکترونیک تهران، این طرح‌ها هنوز به مرحله اجرا نرسیده و هیچ کسب و کاری به اینترنت ویژه دسترسی پیدا نکرده است.

قاضی همچنین تاکید کرد که انجمن تجارت الکترونیک و سایر نهادهای مرتبط پیگیری‌هایی را برای بهبود وضعیت اینترنت شرکت‌ها انجام داده‌اند، اما تاکنون اقدام عملی از سوی نهادهای مسوول صورت نگرفته است.

به گفته او، یکی از دلایل اصلی‌عدم اجرای این طرح‌ها مخالفت برخی نهادهای امنیتی با ارائه اینترنت ویژه در شرایط فعلی کشور عنوان شده است. 

همچنین سایت پیوست در گزارشی نوشت: بررسی‌های صورت گرفته نشان می‌دهد علاوه بر دسترسی به پایگاه‌های علمی مانند ScienceDirect و Springer، برخی سرویس‌های مرتبط با توسعه نرم‌افزار نیز در دسترس قرار گرفته‌اند؛ روندی که می‌تواند به‌عنوان تلاشی برای بازگرداندن حداقلی از کارکردهای حرفه‌ای اینترنت تفسیر شود. در این میان، باز شدن دامنه Vercel اهمیت ویژه‌ای دارد. این پلتفرم یکی از زیرساخت‌های کلیدی برای استقرار و اجرای اپلیکیشن‌های وب محسوب می‌شود و دسترسی به آن برای توسعه‌دهندگانی که در حال ساخت یا نگهداری سرویس‌های آنلاین هستند، حیاتی است. 

با این حال، آنچه وضعیت را پیچیده‌تر کرده، عدم شفافیت نهادی است. حتی در مواردی که صحبت از ارائه اینترنت ویژه به کسب‌وکارها مطرح شده، مسئولان صنفی حوزه فناوری اعلام کرده‌اند که هنوز اقدام عملی مشخصی در این زمینه شکل نگرفته است.

در عمل، نتیجه این وضعیت برای کاربران، ترکیبی از روایت‌های ضدونقیض، تجربه‌های محدود و ابهام در سیاست‌گذاری است؛ وضعیتی که بیش از آنکه تصویر یک سیاست تثبیت‌شده را نشان دهد، به یک دوره گذار و آزمون‌وخطا شباهت دارد.

خبرنگار : عاروان