بحران در سبد کالای اساسی و فرار حبوبات از دسترسی خانوارهای ایرانی

وقتی پروتئین‌های گیاهی از سبد خانوار حذف می‌شوند

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا، رصد میدانی خبرنگار ایونا بر بازار مواد غذایی، روند افزایش قیمت حبوبات از سال گذشته تاکنون را نشان می‌دهد که با گفته‌های رئیس انجمن حبوبات در تضاد است. قیمت حبوبات مدام در حال حرکت به سمت بالا و افزایشی هستند. از عدس و لوبیا گرفته تا نخود و ماش، همگی با افزایش قیمت‌های زنجیره‌ای روبه‌رو شده‌اند. طبق بررسی‌های انجام شده در بازارهای محلی، این گرانی تنها ناشی از تقاضای بیشتر نیست؛ بلکه زنجیره تأمین، هزینه‌های حمل‌ونقل و نوسانات ارزی، مثل یک دومینو، قیمت نهایی را به سبد خرید مردم تحمیل کرده است. واقعیت تلخ بازار، روایت دیگری از روایت‌های مسئولین را بازگو می‌کند.

یک مادر خانوار در مصاحبه با خبرنگار ایونا می‌گوید: «قبلاً ماهانه مقدار مشخصی حبوبات مثل لوبیا و عدس برای کل ماه می‌خریدیم، اما حالا مجبوریم با مقدار بسیار کم و قیمت بسیار بالا خرید کنیم. مردم دیگر توان جایگزینی برای مرغ و گوشت را هم ندارند.»

تناقض میان قیمت حبوبات این بار از زبان خود بنکداران مواد غذایی

رئیس انجمن حبوبات ایران گفت: به دلیل این‌که ۷۰ درصد حبوبات تولید داخل هستند، وضعیت بازار حبوبات متعادل است و نگرانی از بابت کمبود کالا نخواهیم داشت.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی علت گرانی حبوبات را محاصره دریایی و عدم توازن میان عرضه و تقاضا می‌داند و افزود: «واردات حبوبات دیگر با ارز ترجیحی (ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی) انجام نمی‌شود و واردات این محصولات با ارز ۷۰ هزار تومانی صورت می‌گیرد.»

لپه‌چی در گفت‌وگو با خبرفوری افزود: ۳۰ الی ۴۰ درصد حبوبات بازار وارداتی است که به قیمت ارز و حمل‌ونقل وابسته است. در نرخ حبوبات فعلاً افزایش قیمت و کسری نداشته‌ایم، اما هزینه کارگر، بسته‌بندی و کیسه بالا رفته است.

حجت‌الاسلام حمزه خلیلی، معاون اول قوه قضائیه، مقابله با گران‌فروشی و احتکار را نیز با همراهی و هماهنگی سایر دستگاه‌های ذی‌ربط در میانه میدان قرار داریم و اجازه نمی‌دهیم معیشت مردم در مضیقه قرار گیرد.

اما واقعیت بازار: قیمت هر کیلوگرم لوبیا چیتی تا ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافته است. نظارتی بر قیمت‌گذاری‌ها در بازار این محصولات وجود ندارد.

بحران در سبد کالای خانوار ایرانی انتقاد ساختاری را بر جهاد کشاورزی واجب می‌داند که چرا در نشست‌های خبری و مصاحبه‌ها در رابطه با افزایش قیمت حبوبات در دو سال اخیر تناقض‌گویی به وفور دیده می‌شود که اشاره بر عدم نظارت بر واقعیت و قیمت‌های بازار می‌باشد. عدم نظارت تا زمانی که هزینه‌های تولید و توزیع کنترل نشود، می‌تواند به سفره‌های مردم آسیب‌های جبران‌ناپذیری بزند.

حذف و کاهش حبوبات از سفره غذایی؛ از بحران تا هشدار سلامت عمومی جامعه

حذف و کاهش حبوبات از سفره غذایی مردم تنها یک مشکل اقتصادی نیست، بلکه یک هشدار سلامت است. متخصصان تغذیه بارها هشدار می‌دهند که حذف یا کاهش مصرف حبوبات در رژیم غذایی خانواده‌های کم‌درآمد، می‌تواند منجر به سوءتغذیه و کاهش سطح سلامت عمومی جامعه شود.

این بحران در حالی رخ می‌دهد که بسیاری از خانواده‌ها در سال‌های اخیر با افزایش قیمت گوشت و مرغ، مصرف حبوبات را افزایش داده بودند، اما حالا رشد قیمت و گرانی لجام‌گسیخته این کالاها نیز بخشی از این مزیت نسبی را از بین برده است.

این وضعیت برخلاف روندهای معمول تورمی، به دلیل ماهیت کالای اساسی بودن حبوبات، ابعاد اجتماعی خطرناکی به خود گرفته است. حذف حبوبات از سفره‌های مردم، به معنای جایگزینی پروتئین‌های باکیفیت با کالاهای ارزان‌قیمت و کم‌ارزش‌تر است که در بلندمدت هزینه‌های سنگین‌تری را به سیستم سلامت کشور تحمیل خواهد کرد.

بی‌تدبیری در کنترل بازارهای موازی

مسئولین، بحث‌های مربوط به مدیریت هزینه‌های زندگی و کنترل تورم را باید در اولویت‌های سیاست‌گذاری قرار دهند. عدم نظارت و نبود شفافیت در قیمت کالاهای اساسی، نه تنها به نوسانات بازار، بلکه به بی‌تدبیری در کنترل بازارهای موازی است. نبود نظارت دقیق بر انبارداری و واسطه‌گری‌های مفرط، باعث شده تا قیمت نهایی در دست مصرف‌کننده بسیار فراتر از ارزش واقعی تولید و توزیع باشد و خانوارها را در برابر یک چالش تغذیه‌ای جدی قرار دهد. اگر راهکارهای ساختاری برای کنترل این هیولای قیمتی اتخاذ نشود، شاهد فروپاشی تدریجی امنیت تغذیه‌ای در خانوارها خواهیم بود.

 خبرنگار: نعیمی