شکل‌گیری یک معادله جدید در فضای سیاسی و مذاکراتی

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، در ارزیابی‌های جدید از روند مذاکرات اخیر، از جمله گفت‌وگوهای غیرمستقیم در اسلام‌آباد و رایزنی‌های پس از آن، این جمع‌بندی در میان برخی تحلیلگران شکل گرفته که طرف آمریکایی در حال بازنگری در محاسبات خود است.

بر اساس این تحلیل، واشنگتن به این نتیجه رسیده که ایران برخلاف برخی پیش‌فرض‌های اولیه، از موضع ضعف وارد مذاکرات نشده و اساساً رویکردی مبتنی بر امتیازدهی در دستور کار ندارد. در مقابل، تهران با رویکردی فعال‌تر، به دنبال کسب امتیاز در چارچوب مذاکرات است.

در سطح داخلی نیز این تحلیل بر یک نکته کلیدی تأکید دارد: وجود نوعی انسجام سیاسی در ساختار قدرت ایران.

به باور این دیدگاه، برخلاف برخی برآوردهای اولیه در خارج از کشور، تلاش‌ها برای برجسته‌سازی اختلاف های داخلی نتوانسته به تغییر معنادار در رفتار سیاسی تهران منجر شود. در نتیجه، رهبری سیاسی ایران همچنان به‌عنوان محور اصلی تصمیم‌گیری و مدیریت صحنه معرفی می‌شود.

از گذرگاه انرژی تا ابزار ژئوپلیتیکی

یکی از محورهای اصلی این معادله جدید، موضوع تنگه هرمز است؛ آبراهی که اکنون نه‌فقط به‌عنوان مسیر انرژی، بلکه به‌عنوان یک متغیر ژئوپلیتیکی در حال بازتعریف است.

در این چارچوب، برخی تحلیل‌ها چنین بیان شده که ایران در حال تثبیت نوعی نقش جدید در این منطقه راهبردی است؛ نقشی که فراتر از بحث باز یا بسته بودن تنگه، به پذیرش یک چارچوب امنیتی و حقوقی جدید در عبور و مرور دریایی اشاره دارد.

بر این اساس، موضوعاتی مانند تعرفه‌های عبور، ترتیبات امنیتی و نقش نظارتی ایران، به‌عنوان بخشی از این معادله مطرح می‌شود.

تغییر صورت‌بندی پرونده هسته‌ای

در بخش دیگری از این تحلیل، به تغییر جایگاه پرونده هسته‌ای در روند مذاکرات اشاره شده است.

به باور این نگاه، مسئله هسته‌ای که پیش‌تر در مرکز تقابل قرار داشت، اکنون تحت‌تأثیر تحولات اخیر و تغییر اولویت‌ها، تا حدی از محور اصلی مذاکرات فاصله گرفته و جای خود را به موضوعات گسترده‌تر امنیتی و ژئوپلیتیکی داده است.

از فشار برای تسلیم تا بن‌بست راهبردی

در سطح کلان، این تحلیل از شکل‌گیری یک بن‌بست راهبردی سخن می‌گوید؛ بن‌بستی که در آن طرف مقابل به این جمع‌بندی نزدیک شده که ابزارهای موجود برای وادار کردن ایران به تغییر بنیادین رفتار، کارایی محدودی دارد.

در نتیجه، احتمال تغییر در رویکردهای واشنگتن و حرکت به سمت تعدیل مواضع، به‌عنوان یکی از سناریوهای محتمل مطرح شده است.

همزمان، بخشی از تحلیل‌ها بر پیامدهای داخلی این تنش‌ها در آمریکا و اسرائیل تمرکز دارد.

در اسرائیل، فشارهای سیاسی بر دولت نتانیاهو افزایش یافته و عملکرد او در مدیریت بحران‌ها با انتقادهای جدی مواجه شده است. در آمریکا نیز، جنگ و درگیری‌های منطقه‌ای به موضوعی بحث‌برانگیز در فضای سیاسی داخلی تبدیل شده و می‌تواند بر موقعیت جریان‌های سیاسی تأثیر بگذارد.

آنچه از مجموع این روندها برداشت می‌شود، شکل‌گیری یک معادله در حال بازنویسی است؛ معادله‌ای که در آن ایران تنها در میدان نظامی حضور ندارد، بلکه در سطوح سیاسی، ژئوپلیتیکی و حتی در فضای داخلی رقبای خود نیز اثرگذاری قابل توجهی پیدا کرده است.

در چنین شرایطی، آینده این پرونده بیش از آن‌که به یک نقطه مشخص ختم شود، به مجموعه‌ای از متغیرهای درهم‌تنیده وابسته است؛ متغیرهایی که هر کدام می‌توانند مسیر بازی را به‌طور جدی تغییر دهند.

خبرنگار : عاروان