مسافران نوروزی قبل از سفر این مستند را ببینید

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایونا به نقل از ایسنا، ایران در سالیان اخیر همواره با معمایی تلخ و پیچیده دست به گریبان بوده است: چرا با وجود پیشرفت‌های نسبی در حوزه‌های مختلف، همچنان یکی از بالاترین آمارهای مرگ و میر ناشی از سوانح رانندگی در جهان را به خود اختصاص داده است؟.

فرشاد اکتسابی -کارگردان و نویسنده مستند «چهارراه حوادث»- که اخیرا مستندش در هاشور اکران آنلاین شده است در گفت‌وگو با ایسنا، پرده از لایه‌های پنهان این بحران ملی برداشت. 

او که در این مستند به واکاوی عمیق عوامل چهارگانه «فرهنگ رانندگی»، «ایمنی جاده‌ها»، «کیفیت خودروها» و «نقلیه عمومی» پرداخته، از چالش‌های طاقت‌فرسای خود برای ورود به حریم‌های امنیتی صنعت خودروسازی تا ناگفته‌های اقتصادی و سیاسی پشت صحنه این آمارها را روایت کرده است.

اکتسابی با اشاره به اینکه ایده اولیه ساخت این مستند که در نوزدهمین جشنواره سینماحقیقت هم رونمایی شد، از سوی یک کارگزار بیمه و داغ‌دیده سوانح رانندگی مطرح شده است، اظهار کرد: مریم انوری که خودش از کارگزاران بیمه هستند، پیشنهاد داد که اگر بشود یک فیلمی در مورد این موضوع ساخته بشود. ایشان خودشان داغ‌دیده سوانح رانندگی بودند و به عنوان یک مسئولیت شخصی اصرار داشتن که این فیلم ساخته بشود و یک بخشی از سرمایه فیلم را هم به عهده داشتند.

وی درباره زمان تولید این اثر که با همکاری مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی تولید شده، گفت: تولید این مستند حدود یک سال و نیم طول کشید. رونمایی فیلم هم در نوزدهمین جشنواره حقیقت بود.

کارگردان این مستند که در آن چهار محور «فرهنگ رانندگی»، «ایمنی جاده‌ها»، «کیفیت خودروها» و «افزایش نقلیه عمومی» بررسی می‌شود، سخت‌ترین بخش کار را مربوط به خودروها دانست و گفت: کسانی که در حوزه خودروسازی هستند، زیاد تمایلی نداشتن جلوی دوربین بیایند. ما با دو خودروساز بزرگ کشور صحبت کردیم ولی یک جور نگاه بدبینانه به موضوع مستند داشتند.

اکتسابی با اشاره به جزئیات مذاکرات با خودروسازان افزود: من به آنها گفتم دنبال حاشیه نیستم و ما یک بحث علمی داریم می‌کنیم. به آنها گفتم تریبون دست شماست، شما حرف بزنید. البته آنها هم مشکلاتی مثل دستوری بودن قیمت خودرو، تحریم‌ها و اینکه جنس خوب در اختیارشان نیست را مطرح می‌کردند و می‌گفتند به ما گفتند تا اینقدر بیشتر قیمت‌گذاری نکنیم و بیشتر از این نمی‌توانیم هزینه کنیم که طبیعتاً کیفیت‌ها پایین میاید.

وی تاکید کرد که در نهایت برای گفت‌وگوی علمی، سراغ مشاوران حوزه صنعت خودرو رفته است.

این مستندساز در پاسخ به سوالی درباره تلخی صحنه‌های مستند گفت: ما نگران این قضیه بودیم. با دوستان مشاور صحبت کردیم، آنها گفتند تلخی درسته چون واقعیت‌ است. البته حقیقت تلخ و کاری نمی‌توان‌ کرد. 

اکتسابی با تاکید بر اینکه سوانح رانندگی به یک چیز ربط ندارد بلکه یک «زنجیره به هم پیوسته» است، علت اصلی سوانح را نگاه غیرسیستماتیک دانست و تصریح کرد: رانندگی به همه چیز ربط دارد. در کنار خودروی درست، باید جاده و قوانین درست باشد، قانون‌گریزی نباشد، فرهنگ درست باشد و سیستم حمل و نقل عمومی کشور تقویت شود تا مردم کمتر از خودروی شخصی استفاده کنند. وقتی انسان جایزالخطاست، اما باید خودرو ایمن باشد، جاده بخشنده باشد و جلوی اشتباه را بگیرد. این موضوعات همه به هم وصله و یک زنجیره به هم پیوسته مثل یک دستگاه می‌ماند. متاسفانه در هر سه زنجیره معیوب هستیم.

کارگردان مستند «چهارراه حوادث» در پاسخ به سوالی درباره وجود سانسور در این فیلم، قاطعانه گفت: خوشبختانه ما همچین مشکلی نداشتیم. از دستگاه‌های متولی، بالادست من سانسور نداشتم.

وی درباره موضوع آثار آتی خود نیز توضیح داد: من علاقه زیادی به موضوعات بحرانی دارم. سوانح رانندگی هم جزو یکی از بحران‌هاست. فیلم‌ قبلی من هم در مورد فساد اقتصادی بود. چند پروژه هم در دست پژوهش دارم که درباره ناکارآمدی نظام بانکی و بحران طلاق است که متاسفانه به دلیل شرایط جنگ متوقف شده‌اند.

اکتسابی در پایان با تاکید بر رسالت مستندساز در شرایط کنونی جنگ اظهار کرد: ما در ثبت تاریخ، کارمان قضاوت کردن نیست. مستند چشم نگران جامعه است و ثبت کننده است. ما چیزهایی را می‌بینیم که دیگران نمی‌بینند. مستندساز باید حقایق و وقایع جامعه را ثبت کند، آنچه که هست و بر ما می‌گذرد را به تصویر بکشد، اما قضاوت نمی‌کند. بیننده باید قضاوت کند.

وی در پاسخ به این نکته که گاهی مستندها راه حلی نشان نمی‌دهند، گفت: مستند ماهی نمی‌دهد، مستند ماهیگیری یاد می‌دهد. من فضای گل‌آلود نشان نمی‌دهم، حقیقت را نشان می‌دهم. این ثبت تاریخ برای آیندگان و برای آدم‌هایی که الان هستند.

خبرنگار : شاکر