چین در برابر جنگ آمریکا و ایران تماشاگر محتاط است؟!

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، در این چارچوب، به تعویق افتادن دیدار دونالد ترامپ با شی جین‌پینگ، نه یک رخداد صرفاً دیپلماتیک، بلکه نشانه‌ای از فشار هم‌زمان چند بحران بر سیاست خارجی آمریکا ارزیابی می‌شود؛ بحرانی که در آن، درگیری با ایران به‌طور مستقیم بر تمرکز واشنگتن بر چین تأثیر گذاشته است.

ایران در معادله انرژی و سیاست چین

بر اساس این تحلیل‌ها، ایران بزرگ‌ترین شریک تجاری چین در خاورمیانه محسوب می‌شود، اما وابستگی پکن به منابع متنوع انرژی باعث شده اثرات جنگ اخیر بر اقتصاد چین محدودتر از سایر کشورها باشد. در مقابل، پکن تلاش کرده با مدیریت منابع و تنوع‌بخشی انرژی، خود را در برابر شوک‌های احتمالی مقاوم‌تر کند.

در سطح سیاسی نیز چین ضمن دعوت به آتش‌بس و تأکید بر بازگشایی مسیرهای حیاتی مانند تنگه هرمز، رویکردی محتاطانه در قبال بحران اتخاذ کرده است؛ رویکردی که بیش از هر چیز بر حفظ ثبات انرژی و جلوگیری از گسترش درگیری متمرکز است.

در سوی دیگر، آمریکا در حالی با بحران خاورمیانه درگیر است که هم‌زمان رقابت راهبردی با چین در اقیانوس آرام را دنبال می‌کند. گزارش‌ها نشان می‌دهد بخشی از دارایی‌های نظامی آمریکا از منطقه آسیا-پاسیفیک به خاورمیانه منتقل شده؛ از جمله جابه‌جایی سامانه‌های دفاعی و ناوهای هواپیمابر.

این تغییر آرایش نظامی، از نگاه تحلیلگران نشانه‌ای از فشار بحران‌های هم‌زمان بر توان تصمیم‌گیری واشنگتن است؛ وضعیتی که می‌تواند بر معادلات بلندمدت آمریکا در شرق آسیا، به‌ویژه در پرونده تایوان، اثر بگذارد.

چین بهره‌بردار محتاط یا بازیگر منفعل؟

چین از وضعیت کنونی به‌طور کامل بهره‌بردار نیست، اما از برخی پیامدهای آن سود می‌برد؛ از جمله کاهش تمرکز نظامی آمریکا بر اقیانوس آرام و درگیر شدن واشنگتن در بحران‌های فرسایشی. با این حال، ارزیابی غالب در پکن این است که درگیری‌های خاورمیانه بیش از آنکه یک فرصت راهبردی باشد، یک ریسک کنترل‌شده است. چین تلاش می‌کند از ورود مستقیم به تنش‌ها اجتناب کند و در عین حال، روابط اقتصادی خود را با بازیگران کلیدی منطقه، به‌ویژه کشورهای عربی خلیج فارس، گسترش دهد.

ایران در نگاه چین

بر اساس این تحلیل، رابطه چین با ایران اگرچه مهم است، اما در سطحی پایین‌تر از روابط پکن با کشورهایی مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی قرار دارد. این کشورها نه‌تنها تأمین‌کنندگان انرژی، بلکه شرکای مهم سرمایه‌گذاری در فناوری و اقتصاد آینده چین محسوب می‌شوند.

در همین چارچوب، چین سیاستی عمل‌گرایانه در پیش گرفته است؛ به این معنا که حمایت سیاسی یا اقتصادی از ایران تا جایی ادامه می‌یابد که با منافع گسترده‌تر پکن در خاورمیانه و روابط آن با غرب تعارض جدی پیدا نکند.

یکی از مهم‌ترین موضوعات، اثر غیرمستقیم جنگ ایران بر محاسبات چین درباره تایوان است. از یک سو، مشاهده توان عملیاتی آمریکا در درگیری‌های منطقه‌ای می‌تواند به بازدارندگی پکن کمک کند و هزینه‌های یک درگیری مستقیم را یادآور شود. از سوی دیگر، همین تحولات ممکن است چین را به تسریع نوسازی نظامی و افزایش آمادگی عملیاتی سوق دهد.

بنابراین جنگ مرتبط با ایران در حال تبدیل شدن به بخشی از معادله بزرگ‌تر رقابت قدرت‌های جهانی است؛ معادله‌ای که در آن، خاورمیانه، اقیانوس آرام و بازار انرژی جهانی به‌طور هم‌زمان به هم گره خورده‌اند. در چنین شرایطی، آمریکا با چالش مدیریت هم‌زمان چند بحران روبه‌رو است، چین به‌دنبال حفظ تعادل و افزایش تاب‌آوری است، و ایران نیز در مرکز شبکه‌ای از محاسبات امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی قرار گرفته که فراتر از مرزهای منطقه‌ای آن عمل می‌کند.

خبرنگار : عاروان