مدیر انتشارات بین‌المللی هزاره ققنوس: امروز بهترین زمان برای پیگیری فعالیت بین‌المللی نشر است

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایونا به نقل از ایرنا، نمایشگاه کتاب در همه جای دنیا به‌عنوان یک پلتفرم برای «دیپلماسی فرهنگی» استفاده می‌شود. دو روش برگزاری نمایشگاه کتاب وجود دارد، فروش در یک مدل مهم است، مانند نمایشگاه کتاب تهران و در نوع دوم، بحث بازاریابی یا نمایشگاهی، محور است؛ مانند نمایشگاه فرانکفورت و بولونیا. نمایشگاه‌هایی که نمایشگاه محور هستند برای عرضه کپی‌رایت (حق نشر) کتاب‌ها در بازه طولانی‌مدت موفق‌تر هستند؛ زیرا بازار جهانی را تحت پوشش قرار می‌دهند. سمت‌وسویِ فروشِ نمایشگاه‌هایی مانند نمایشگاه کتاب تهران برجسته است و این نمایشگاه بیشتر جنبه داخلی دارد؛ کتاب‌ها در آن به زبان فارسی است و تک‌فروشی با ریال انجام می‌شود. در این نوع از نمایشگاه کتاب بحث کپی‌رایت (حق‌نشر) موضوعیت ندارد و نمی‌توانید بگویید که در جامعه جهانی نشر صاحب کرسی یا ایده هستیم. 

تصور من این است که در تمام این سال‌ها ماهیت نمایشگاه کتاب تهران تغییری نکرده است. انتظار ما این بود که به سمت‌وسوی نمایشگاهی و دیپلماسی فرهنگی پیش برود که تا به امروز نرفته است. نمایشگاه کتاب تهران امسال به شکل مجازی برگزار می‌شود،

به این معنی که هیچ ناشر بین‌المللی در آن حضور پیدا نمی‌کند؛ حتی در دوره‌های قبل که نمایشگاه حضوری برگزار می‌شد و بخش بین‌الملل در آن فعال بود هم کارکردی اسمی داشت و در نهایت از چهار ناشر منطقه که نه‌چندان حرفه‌ای بودند دعوت می‌شد و آن‌ها یک یا دو رونمایی کتاب برگزار می‌کردند. وقتی در دوره‌های گذشته به غرفه‌ها نگاه می‌کردم خیلی از آن‌ها در نیم‌طبقه شبستان ناشران دولتی ایرانی بودند و غرفه بزرگی هم گرفته بودند. فقط به این دلیل که انتشارات بین‌المللی دارند، در آن بخش نمایشگاه حضور داشتند.

حتی در بحث انتخاب مهمان ویژه هم که یکی از مسائل مهم بین‌المللی بودن نمایشگاه است، فکر می‌کنم طی این سال‌ها موفق عمل نکرده است. برنامه‌ریزی در نمایشگاه‌های بین‌المللی دیگر کشورها این‌طور است که روی یک کشور تمرکز می‌کنند. نخستین مساله اینجا، مشخص‌بودن مهمان ویژه از دو یا سه سال قبل است، در طول این سال‌ها حمایت‌هایی از نشر آن کشور که قرار است به‌عنوان مهمان ویژه دعوت شود، انجام و پیشنهادهایی از طرف برگزارکننده ارائه می‌شود تا آنها بتوانند کتاب‌های خود را در کشور میزبان معرفی کنند تا در روز برگزاری نمایشگاه حداقل تعدادی آثار از زبان کشور مقصد به زبان کشور مبدا ترجمه شده باشد و تعدادی کتاب هم از زبان کشور مبدا به زبان کشور مقصد ترجمه شده باشد. در نتیجه این روند فعالان نشر دو کشور می‌توانند حرفی برای گفتن داشته باشند. به همین دلیل است که فقط انتخاب کشوری به‌عنوان مهمان ویژه کفایت نمی‌کند. این انتخاب باید همراه کارکردهای دیگر باشد برای مثال بزرگان بخش نویسندگی آن کشور دعوت شوند و برنامه جشن امضا و رونمایی کتاب و معرفی ناشر یا حتی مسئولان فرهنگی آن کشور برگزار شود و فعالان بازدیدهای فرهنگی از داخل داشته باشند. 

در چنین شرایطی راهکار این است که پیگیری را فراموش نکنیم. می‌توانیم از طرف شخص وزیر فرهنگ برای همه شرکت‌کنندگان در نخستین دوره فلوشیپ تهران، نامه ارسال کنیم و در آن برای شرایط امروز پوزش بخواهیم. این بهترین فرصت است برای این‌که مظلومیت مردم ایران را نشان دهیم. وزیر فرهنگ این کشور باید نامه بنویسد و به تمام ناشرانی که سال گذشته در فلوشیپ تهران شرکت کردند، اعلام کند که این اتفاق‌ها در کشور ما افتاده است و ما امکان برگزاری فلوشیپ را نداریم، می‌توانند اعلام کنند بخشی از نداشتن امکان به این دلیل است که نمی‌توانند امنیت ناشران و مدیران کارگزاری‌های ادبی دیگر کشورها را تامین کنند. می‌توان از این فرصت استفاده کرد تا گفت‌وگوی تمدنی شکل بگیرد و به شکل شایسته از فرهنگ مکتوب و تمدن کهن ایرانی دفاع شود و از این تهدید می‌توان فرصت ساخت درحالی‌که فراموش شده است.

بعید می‌دانم برای افراد شرکت‌کننده در فلوشیپ سال گذشته و ناشران خارجی شرکت‌کننده در بخش بین‌الملل از سوی بلندترین مقام فرهنگی این کشور نامه یا ایمیلی ارسال شده باشد و پوزش خواسته شود. باید توضیح بدهند که امسال نمی‌توانیم این نمایشگاه را برگزار کنیم و امیدواریم بتوانیم در موقعیت بهتری آن را برگزار کنیم. فکر می‌کنم معمولاً ما سعی می‌کنیم همه چیز را دقیقه ۹۰ انجام بدهیم و باید برنامه بلندمدت داشت برای ادبیات این مرز و بوم و معرفی نشر ایران در کشورهای دیگر تلاش کنیم.

خبرنگار : آقابابایی